روميلا تاپار ( مترجم : همايون صنعتى زاده )
39
تاريخ هند ( فارسى )
ارونگ زيب آورد . اين تمهيدات سبب شد تا راجپوتها عملا شريك حكومت شدند . با واسطهگرى آنان تمام جامعهء هندوان دولت مغولان را به چشم دولتى كه از ميان خود آنان برخاسته است پذيرا شوند . مهر پاى اين معامله - اگر بخواهيم آن توافق را معامله بناميم - شمارى امتيازات مهم بود كه براى گروهى نمادپرست ، مانند راجپوتها ، ارزش بىحساب داشت . نخست آن كه اكبر با شاهزاده خانمى راجپوت ازدواج كرد تا جانشين او نيمه راجپوت باشد . خود مختارى راجپوتها در سرزمينها و املاك آنان پذيرفته و به رسميت شناخته شد . به آنان امتيازاتى برابر با نجباى مسلمان اعطا شد . امتيازاتى از قبيل داشتن گارد محافظ ، اجازهء مسلح بودن تا تالار بار عام ، داشتن دسته موزيك و زدن طبل ، از اينها مهمتر معاف شدن از پرداخت جزيه ، مالياتى كه كافران مىبايست به مسلمانان بپردازند . الغاى جزيه براى راجپوتها اهميّت نمادين داشت اما براى هندوها مسألهاى باارزش بود . سوّمين كاميابى اكبر ايجاد تشكيلات ادارى و عرضهء خدمات دولت شاهنشاهى بود . دربارهء تشكيلات ادارى در فصل بعد به تفصيل گفتوگو خواهد شد . امّا دربارهء عرضهء خدمات شاهنشاهى ، كه اسكلت آهنين بناى حكومت مغولان به شمار آمده و ساخته و پرداختهء دست خود اكبر بود ، مختصر توضيحى لازم است . نظام خدمات شاهنشاهى كه اكبر بنياد نهاد تا نيمهء دوّم سدهء هيجدهم دوام آورد . رتبهها و القاب مربوط به آن در حيدرآباد نظام دكن ، تا هنگام استقلال هند در سال 1948 ، برقرار بود . مديران اين دستگاه ادارى را « منصبدار » مىناميدند . سى و سه رتبه داشتند از فرماندهى ده نفر شروع و به فرماندهى پنج هزار نفر ختم مىشد . « پنجهزارى » يا فرمانده 5000 نفر يكى از امرا و نجباى دولت محسوب مىشد . اين القاب موروثى نبود . انتصاب و ارتقاء رتبه بستگى داشت به عنايت شاه . لازمهء رتبه داشتن مقام نبود . اعضاء اين قشر اصولا عبارت بودند از تعدادى مأمور دولتى كه به مقامات كشورى و نظامى منصوب مىشدند . آنهايى كه بر بيش از پانصد نفر