بابر يكى از جذاب‌ترين شخصيت‌هاى تاريخ هند يا هر تاريخ ديگرى است . نه تنها سردارى قابل و سياستمدارى توانا بود ، كه نظاير آن قبلا هم ديده شده بود ، بلكه شاعرى با ذوق و نويسنده‌اى خوشفكر و هنرمندى حساس و با ذوق و لطيفه‌گويى ظريف نيز بود . هر جا كه مىرفت و به هر جا كه مىرسيد ، باغى با اسلوب معمارى و باغدارى ايرانى بنا مىكرد . خاطرات او آكنده است از توجه و دقت به زيبايىهاى طبيعت و محيط اطراف . در هند هميشه دلش براى دره‌ها و جويبارهاى كوهستان‌هاى سرزمين مادريش تنگ بود . خاطرات او كه از تركى به فارسى ترجمه شده از بهترين نمونه‌هاى خاطره‌نويسى « 1 » ادبى است . او چنان انباشته و سرشار از ذوق زندگى بود كه تمام سختىهاى ابتداى عمر را به عنوان يك فرد فرارى با خوشرويى تحمّل كرد . به همه چيز ، حتّى بىوفايى و خيانت ، با طنز و تمسخر مىنگريست . « 2 » عاشق و شيفتهء ورزش بود . به زندگانى چون بازى بىانتهاى چوگان نگاه مىكرد . از كينه‌جويى و تعصب رايج در آن ايام برى بود . چنان جاذبه‌اى داشت كه مىتوانست بدبين‌ترين و نااميدترين پيروانش را به فداكارى و از خودگذشتگى وادار كند . همان‌گونه كه در روزهاى تابستان گرم و داغ اگرا و ايام اردوكشى در برابر رانا سانگاى راجپوت نشان داد . در آن روزگار هر سردار قابلى مىتوانست جمعى طرفدار دور خود جمع كند . اما تنها بابر بود كه مىتوانست وفادارى آنان را تضمين نمايد . آنان را به فداكارىهاى دشوارتر برانگيزد . نه تنها دشمنان خود را مغلوب كند بلكه آنان را جلب كرده و به كار بگمارد . حكومتى را كه بابر تحويل گرفت اتحاديه‌اى از جمعى نجبا بود كه فاقد

--> ( 1 ) . Memories of Babur Trans . G . Leyden , Oxford U . P . , 1621 , 2 Vols . ( 2 ) . وقتى كه دولت خان پنجابى را كه دوبار تغيير موضع داده بود نزد او بردند امر كرد تا دو شمشير از گردن او بياويزند . به گفته‌ى خود بابر يكى براى خود او [ - بابر ] و ديگرى براى دشمنش ابراهيم .