فرانتس تشنر ، مقبول احمد ( مترجم : گنجى وآذرنگ )
52
دانش جغرافيايى مسلمانان ( فارسى )
اقامت سه سالهاش را در آن سرزمين شرح مىدهد . وى كتاب خود را به سلطان سليم اول تقديم كرده است . اين كتاب در زمان سلطان مراد سوم ، احتمالًا در 990 / 1582 ، به تركى ترجمه شده است . « 1 » تركان عثمانى در زمينهء جغرافياى دريايى و دريانوردى آثار دست اولى تأليف كردند . در اين زمينه بايد بخصوص از آثار پيرى محى الدين رئيس ( متوفى 962 ) برادرزادهء كمال رئيس ، قهرمان معروف دريانوردى ، كه با هر گوشهء مديترانه آشنايى داشته است ياد كرد . وى در 919 نقشهاى از جهان در دو قسمت تهيه كرد كه فقط قسمت غربى آن محفوظ مانده و آن را به سلطان سليم اول در قاهره تقديم كرده است ( 923 ) . پيرى رئيس ، براى آن قسمت از نقشهاش كه مغرب را نشان مىدهد ، از نقشههايى كه اكتشافات پرتغالى را تا 914 / 1508 نشان مىداد ، و نيز از نقشهء ديگرى كه از ميان رفته و حاوى اكتشافات كريستف كلمب در سفر سومش ( 903 / 1498 ) بوده ، به عنوان مأخذ بهره برده است . وى نقشهء اخير را از ملّاحى اسپانيايى ، كه سه سفر با كريستف كلمب به امريكا رفته و در 907 / 1501 در شهر والنسيا به دستور كمال رئيس ، عمومى پيرى رئيس ، به زندان تركان افتاده ، به دست آورده است . « 2 »
--> ( 1 ) . P . Kahle in AO , xii , 91 ff ; Opera Minora , 322 - 323 ( 2 ) . idem , Die verschollene Columbus - Karte vom Jahre 1498 in einer turkischen Weltkarte von 1513 , Berlin - Leipzig 1933 ; idem , A lost map of Columbus , in Opera Minora , Leiden 1956 , 247 - 265 ; Ibrahim Hakki , Eski Haritalar , Istanbul 1936 ; Afet , Un Amiral Geographe ture du XVle Siecle Piri Reis , Auteur de la plus ancienne carte de l`Amerique in Bulleten , i ( 1937 ) , 333 - 349 ; Sadi Selen , Die Nord - Amerika - Karte des Piri Reis ( 1928 ) ; op . cit , 519 - 523