فرانتس تشنر ، مقبول احمد ( مترجم : گنجى وآذرنگ )

53

دانش جغرافيايى مسلمانان ( فارسى )

پيرى رئيس سپس براى دريانوردى مديترانه راهنمايى به نام بحريه تدوين كرد كه شامل 129 فصل بود ، و هر يك نقشه‌اى به همراه داشت كه در آن وصف دقيق مديترانه و تمام قسمتهاى آن گنجانده شده بود . الگوى او راهنماهاى دريايى ايتاليايى و ديگر راهنماى دريانوردى بوده كه بيشتر آنها از ميان رفته است . او اثر خود را نخست در 927 به سلطان سليم اول اهدا كرد و بعد از در گذشت اين سلطان ، نسخهء تجديدنظر شده‌اى از آن را كه با چندين نقشهء اضافى و مقدمه‌اى شاعرانه مشتمل بر 1200 بيت به زبان تركى در توصيف دريا و دريانوردان همراه بود ، در 923 به وسيلهء ابراهيم پاشا وزير اعظم به سلطان سليمان تقديم نمود . « 1 » اثرى مشابه دربارهء جغرافياى دريايى و دريانوردى در اقيانوس هند در 961 به قلم سيد على رئيس بن حسين ، معروف به كاتب رومى ( متوفى 970 ) ، تحت عنوان المحيط ( « اقيانوس » ) به رشتهء تحرير درآمد . على رئيس از تجارب ملّاحان جنوب عربستان كه به عنوان راهنما ، واسكوداگاما را در سفرش به كاليكات همراهى مىكردند ، استفاده كرده و همچنين ترجمهء تركى قسمتهايى از كتاب العمدة المهريهء سليمان مهرى را در كتاب خود آورده است . « 2 »

--> ( 1 ) . P . Kahle , Piri Re`is und seine Bahriye in Beitrage zur historischen Geographie . . . , Festband E . Oberhummer , Leipzig - Vienna 1920 , 60 - 76 ; IDEm , BAHRIYYA , DAS TURKISCHE SEGELHANBUCH FUR DAS MITTELLANDISCHE MEER VoM JAHRE 1521 , نخستين بخش اثرى ناتمام ؛ ( Berlin - Leipzig 1926 ) متن كامل به صورت عكسى ، كتاب بحريه ، استانبول 1953 . ( 2 ) . W . Tomaschek and M . Bittner , Die topographischen Kapitel des indischen Seespiegels Mohit , Vienna 1897 ; Gabriel Ferrand , Relations de Voyages et textes Geographiques . . . , ii , Paris 1914