شهرهاى مورد اشاره ، بنابر موقعيت خود در بيش از يكى از « اقاليم حقيقيه » ظاهر مىشوند ، و به عبارت ديگر ، استفاده از دو اصل موجب تداخل مىگردد . عاشق ، ذيل هر مدخل به ترتيب نام مراجع عربى و فارسى خود را ، كه به تركى ترجمه كرده ، ذكر مىكند ؛ مانند ابن خردادبه ، ابن جوزى ، ياقوت ، قزوينى ، حمد اللّه مستوفى ، و ابن وردى ، كه هر يك را با اشارهء دقيق به مأخذ آورده است . عاشق گزارشهاى شخصى خود را ، بخصوص دربارهء آناطولى ، روملى و مجارستان بر مطالب كتاب مىافزايد ، و بدقت تصريح مىكند كه كدام اطلاع خاص از خود او ( « راقم الحروف » ) است ، و تاريخ ديدارش از شهر مورد نظر را نيز ذكر مىكند ، و به اين ترتيب توالى تاريخى سفرهاى خود را نيز به دست مىدهد . به دنبال جغرافيا ، به كليات علوم طبيعى توصيفى ، يعنى جامدات ، مايعات ، گازها ، معادن ، فلزات ، عطريات ، نباتات ، حيوانات و انسان اشاره شده ، و در نتيجه كتاب كلًا مجموعه و خلاصه‌اى از جغرافياى سنتى و علوم طبيعى است . از جملهء آثارى كه به معناى وسيعترى به ترجمه‌هاى كتب جغرافيايى تعلق دارد ، كتابى در نجوم و رياضى است كه على قوشجى ( متوفى 879 ) به فارسى نوشته است . نويسنده قبلًا سرپرست رصدخانهء الغ بيگ در سمرقند بوده و بعدها منجم دربار محمد ثانى شده است . كتاب او چند بار به تركى ترجمه شده است . « 1 » ختاىنامه نيز كه در اصل در 922 به قلم على اكبر ختائى به زبان فارسى نوشته شده است ، به اين مقوله تعلق دارد . در اين كتاب ، نويسنده سفر خود را به چين در 912 - 914 / 1506 - 1508 ، و

--> ( 1 ) . ZDMG , lxxvii , 1923 , 40 , note 2