ولى به طور كلى مطالب بدون هيچگونه نظر انتقادى ابراز شده است و مسأله‌اى كه از سر كنجكاوى و پژوهش طرح شده باشد ، بندرت به چشم مىخورد ، و از شوق و ذوق حقيقت‌جويى هيچ خبرى نيست . عاملى كه نويسندگان را به نوشتن چنين آثارى تشويق مىكرد ، همانا انحطاط در تعليم و تعلم بود كه جريان دانش جغرافيا نيز از آن بىنصيب نمانده بود . نمونه‌هايى از اين گونه نوشته‌ها عبارت‌اند از : تحفة الالباب ( يا الاحباب ) و نخبة العجائب از ابو حامد غرناطى ( متوفى 565 ) ، عجائب البلدان و آثار البلاد از قزوينى ( متوفى 682 ) و نخبة الدهر فى عجائب البرّ و البحر از دمشقى ( متوفى 727 ) ، خريدة العجائب و فريدة الغرائب اثر ابن وردى ( متوفى 861 ) . ج ) كتب زيارات از مشخصات اين دوره تعدادى آثار است كه دربارهء شهرها و امكنهء مقدس و زيارتگاهها نوشته شده است . اين قبيل متون صرفا جنبهء توصيفى و وصف الارضى دارد و دربارهء نقاط مقدس اسلامى ، بقاع متبركه ، تكيه‌هاى صوفيان و رباطها ، و نيز مدرسه‌هاى مربوط به مكاتب مختلف شريعت و نظاير آنها نوشته شده است . در اين كتابها توصيفهاى مفصلى دربارهء نام امكنه در شهرهايى مانند مكه ، دمشق و امثال آن مىتوان يافت . رويهمرفته اين قبيل آثار در واقع راهنماهاى مذهبى خاص زايران و مؤمنان به شمار مىرفت ، و نمايشگر دورهء ارتجاع دينى در اسلام است . از جملهء اين قبيل آثار : اشارات الى معرفة الزيارات تأليف هروى ( متوفى 611 ) و الدارس فى تاريخ المدارس است از عبد القادر محمد نعيمى ( متوفى 648 ) در كتابخانهء مولانا آزاد ، دانشگاه اسلامى عليگره