حسين بن احمد البراقي النجفي ( مترجم : سعيد راد رحيمى )
200
تاريخ الكوفة ( تاريخ كوفه ) ( فارسى )
حالى كه اين دو يك شهر است كه اسامى آن بر حسب مقتضيات و شرايط زمانى و حوادثى كه در آن رخ داده ، به نامهاى مختلف تغيير يافته است . به هر حال پس از تحقيقات همراه با غور و بررسى فنى و نقشهبردارى جديد كه موقعيت پستى و بلنديهاى زمين اين منطقه را براى ما آشكار كرد ، مشخص شد كه اين رودخانه ، تنها منبع آبيارى شهرهاى عربى قديمى در پشت كوفه از طريق زمين كربلا بوده است ، و هرگاه عربها بر مكان مرتفعى از زمينهاى فرات ميانه تسلط مىيافتند ، آب رود جارى مىشد ، چه در زمان حكومت بابل و چه در زمان مناذره يا جز آن دو ، و چه در حيره قبل از اسلام و چه در كوفه بعد از اسلام و شكى نيست در اين كه اين رود از انبار حبانيه در لواى ديلم سرچشمه مىگيرد . آرى ، آثار اين رود ، بيانگر اين است كه هرگاه سطح آب در قسمتهاى مرتفع زمينهاى فرات بالا مىآمده ، آب رود جارى مىشده است و تفاوت نمىكند كه اين جريان آب به علت جمعآورى آب در مخزن بوده كه ذكر آن گذشت يا به وسيله سدهاى فنى . و هرگاه صلح و امنيت در اين سرزمين حكمفرما مىشد ، جريان آب ادامه مىيافت و هرگاه سيستم آبيارى در مخزن خراب مىشد ، يا به سبب خرابى سدها و كانالها كه بر اثر جنگها و حوادث تاريخى مانند جنگهاى چنگيز و تاتار و مانند اينها پديد مىآمد ، سطح آب در قسمتهاى مرتفع فرات كاهش مىيافت و يا سلطه و قدرت عربها كه به وسيله آن از سدها محافظت مىكردند ، كاهش پيدا مىكرد ، جريان آب اين رود قطع مىشد .