محمدحسين ناصر الشريعه
339
تاريخ قم ( فارسى )
قم مراجعت و فعلا يكى از زعماء حوزهء علميه قم و از مدرسين خارج فقه و اصول هستند ، و داراى اخلاق حميده و صفات پسنديده مىباشند ، تأليفى از ايشان به نام « المهدى » به طبع رسيده و فعلا متجاوز از شصت سال دارند . زاد اللّه فى عمره « 1 »
--> ( 1 ) - مرحوم آيت اللّه صدر در سال 1290 هجرى در شهر مقدس كاظمين عليه السلام متولد شد . علوم مقدماتى و سطح را در كربلا نزد مرحوم آقا ضياء الدين عراقى و آقا شيخ حسين كربلائى آموخت ، سپس سطوح عاليه را از محضر پدر علامهاش فرا گرفت ؛ آنگاه به نجف اشرف رفت و مدتها از محضر آيت اللّه خراسانى به استفاده پرداخت تا به مقام والائى از علم و عمل رسيد . در سال 1339 به ايران آمد و در مشهد مقدس اقامت نمود و به درس و بحث و گاهى نيز مانند علماى بزرگ گذشته در منبر به موعظه خلق و ارشاد عباد همت مىگماشت ، در آن ايام قحط و غلائى در مشهد پديد مىآيد ، كه با اقدامات جدى ايشان و تشكيل جلسات متعدد و جمعآورى اعانات به وسيله علما و محترمين مشهد ، جان بسيارى از مستمندان را از خطر مرگ نجات مىدهند . در سال 1344 مجددا به نجف اشرف رفته و چند سال در مجلس درس مرحوم حاج ميرزا حسين نائينى حضور يافته و خود نيز جداگانه تدريس مىنمايند ، آنگاه دوباره به مشهد مراجعت و از آنجا به قم آمده توطن اختيار مىكنند . مرحوم آيت اللّه صدر يكى از مراجع آشناى به اوضاع زمان و دلسوز به حال اسلام و مسلمين خاصه حوزهء علميه بودند و سعى بليغى در حفظ آن حوزهء مقدسه و رسيدگى به امور طلاب آن داشتند . آثارى كه از آن مرحوم به يادگار مانده ، يا در خاطرهها باقى است ؛ گذشته از تأليفات سودمند كه اغلب هنوز به طبع نرسيده ، و تعليم و تربيت فضلا و دانشمندان كه امروز از علماى مشهور و در حوزهء قم و شهرستانها مشغول تدريس و ارشاد خلق و ترويج شرع انورند . نظارت بر تعمير حرم مطهر حضرت رضا عليه السلام كه شخصا نيز كار مىكردهاند . اقدام براى تأسيس برق مسجد گوهرشاد ، ساختمان اتاقهاى فوقانى مدرسهء دار الشفا ( سمت رودخانه ) ، تعمير حجرات طبقه پائين مدرسهء فيضيه ؛ تعمير قسمت شمالى مسجد امام كه براى احداث خيابان خراب كرده بودند ، حفر چند حلقه چاه و چند آب انبار در محلات كم آب قم ، از اقدامات ايشان است ، حتى وقتى شهردارى به بهانهء نداشتن بودجه از روشنى چراغ برق بعضى از خيابانها و كوچهها ، امتناع مىورزد ، شخصا مخارج آن را به منظور تسهيل امور مردم به عهده مىگيرند . و نيز در زمان متفقين كه بر اثر قحطى و وضع نامساعد اقتصادى ، بىنوايان سخت در مضيقه و نيازمند به نان شب و قوت لا يموت بودند ، آن مرحوم با تشكيل شركتها و مؤسسات و بنگاههاى خيريه در نقاط مختلف شهر و تشويق اهل خير ، از فقرا و افراد تهىدست و آبرومند دستگيرى نمود ، تا آنجا كه شخصا با آن مقام و موقعيت كه داشت شبها به در خانهء بعضى از اغنيا مىرفت و آنها را دعوت به مساعدت مستمندان و شركت در آن امر خير مىفرمود . آيت اللّه صدر سرانجام در 19 ربيع الثانى سال 1373 قمرى در قم به رحمت حق پيوست و در كنار مرقد آيت اللّه حائرى مدفون گشت . ( د ) [ شرححال تفصيلى مرحوم آيت اللّه صدر را سالها بعد هم در شرح زندگى حاج شيخ عباس قمى ( جلد 11 « مفاخر اسلام » نگاشتهايم ) . آن مرحوم پدر امام موسى صدر و برادر بزرگش استاد فقيد آيت اللّه حاج آقا رضا صدر بود . ]