محمدحسين ناصر الشريعه
275
تاريخ قم ( فارسى )
است و پسر عموى زكريا بن آدم است ، و همهء آنها وكلاء ناحيهء مقدسه ( امام زمان ) بودهاند ، و گفته است : محتمل است حسن بن محمد بن عمران كه با محمد بن اسحق مذكور است ، حسن بن محمد بن عمران بن عبد اللّه اشعرى باشد ، پس از بنى اعمام ايشان خواهد بود . و مىگويد از روايت مستفاد مىشود كه يكى از مخصوصين امام عليه السّلام در باب وفات زكريا بن آدم براى آن حضرت نامهاى فرستاد ، كه مردى را وصى خود قرار دهد ، و رقيمهء كريمه كه در اثناى راه رسيده جواب آن نامه بوده ، و از آن مكتوب شريف استفاده مىشود كه وصى زكريا همان حسن بن محمد بن عمران بوده و وثاقت و جلالت قدر او نيز از تقرير و قول امام عليه السّلام معلوم مىشود ، چه ظاهر آن است كه وصيت زكريا نسبت به امور متعلقه به وكالت او بوده و راجع به اموالى است كه از آن ناحيهء مقدسه در تصرف او بوده است . اگرچه در كلام وى امر به تأمل و تدبر نيز مندرج است » . قبر شريفش در قبرستان بزرگ قم « شيخان » در بقعهاى كه منسوب و معروف به اسم آن جناب است ، معروف مىباشد . زكريا بن ادريس ، ابو جرير قمى ، علامه در خلاصه مىگويد : وى از وجوه طايقه است ، و نجاشى نوشته است بعضى گفتهاند : او از حضرت صادق و حضرت كاظم و حضرت رضا عليه السّلام روايت كرده ، و ميرزا محمد استرآبادى در رجال كبير در ذكر طرق صدوق حكم به وثاقت او كرده و از قرائن وثاقت وى ، روايت صفوان بن يحيى از اوست ، زيرا صفوان روايتى از غيرثقه نقل نمىكند ! صاحب مشتركات نيز او را به وجاهت وصف كرده و شيخ در فهرست از كتاب وى خبر مىدهد . شيخ كشى از محمد بن قولويه روايت كرده ، از سعد بن عبد اللّه ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از محمد بن حمزة بن يسع ، از زكريا بن آدم كه گفت : اول شب شرفياب حضور مبارك حضرت على بن موسى الرضا عليه السّلام شدم . در آن تازگى كه ابو جرير وفات كرده بود ، آن جناب از راه لطف و مرحمت از حال وى مسئلت كرد ، چگونگى را در آن محضر مبارك عرضه داشتم . آن رحمة اللّه الواسعه به كلمهء « رحمه اللّه » وى را مشمول فيوضات غير متناهيه حضرت حق فرمود و تا طلوع فجر با آن بزرگوار در محادثت و مسامرت بودم ، پس از طلوع فجر آن حضرت برخاست و مشغول نافلهء فجر گرديد . قبر شريف زكريا بن ادريس در قبرستان شيخان قم واقع است .