رياست عامه داشته است . سلطان زمان « 1 » را ملاقات مىكرده ، و به شرف ملاقات حضرت رضا عليه السّلام و حضرت جواد و حضرت عسكرى عليهم السّلام رسيده ، و كتاب‌ها تصنيف كرده است . شيخ مفيد « 2 » در ارشاد از « خيران » خادم روايت كرده كه : من خادم ملازم و دربان حضرت جواد عليه السّلام بودم . احمد بن محمد بن عيسى در هنگام رنجورى آن حضرت همه شب وقت سحر براى پرسش حال حضرت مىآمد . رسولى كه از جانب آن جناب نزد من تردد داشت هنگامى كه حاضر مىشد ، احمد از مجلس كناره مىجست و رسول با من خلوت مىكرد . شبى حسب العاده پس از آمدن رسول از مجلس برخاست و كناره جست ، ليكن از محل خود برگشته در جائى ايستاد كه سخن ما را مىشنيد ؛ رسول گفت : مولايت تو را سلام مىرساند و مىگويد : هنگام من رسيده و امر امامت پس از من با فرزندم على هادى است ، و براى او است بر شما . پس از من آنچه مرا بر شما بود بعد از پدرم . پس از رفتن رسول احمد به محل خود بازگشت و از پيغام رسول پرسش كرد . گفتم خير بود گفت : سخن وى را مىشنيدم و قصه را بىكم و بيش باز گفت : گفتم : خداوند در كتاب خود از تجسس نهى كرده چنان كه فرموده : « وَ لا تَجَسَّسُوا » . « 3 »

--> ( 1 ) - [ منظور از اين جمله كه عربى آن « يلقى السلطان » بوده ، يعنى حاكم ، نه پادشاه ، و آن هم به خاطر رسيدگى به كارهاى مردم بوده است ] ( 2 ) - محمد بن محمد بن نعمان معروف به « شيخ مفيد » پيشواى علماى شيعه و رئيس متكلمين اين طايفه است وى از مردم « عكبرى » واقع در نزديكى بغداد بوده است . دانشمندان اسلامى اعم از شيعه و سنى عموما وسعت اطلاع شيخ مفيد را در علم رجال و حديث و ادبيات و تاريخ و مهارتش را در فقه و اصول و كلام ، و قداست نفس و عظمت روحش را در خصال معنوى و ملكات نفسانى به عالىترين وصف ستوده‌اند . شيخ طوسى شاگرد عاليقدرش در كتاب « فهرست » مىنويسد : وى از متكلمان طايفه اماميه است . در زمان او رياست شيعه به وى منتهى گشت . در فقه و كلام بر همه مقدم ، فكرش عالى ، ذهنش دقيق و هميشه حاضر جواب بود . نجاشى در رجال خود مىنويسد : فضل او در فقه و كلام و روايت و وثاقت و علم مشهورتر از آن است كه وصف شود » و نيز ابن نديم همعصر وى در « فهرست » مىگويد : رياست متكلمين شيعه در عصر ما اختصاص به او دارد . در علم كلام از ديگران برتر ، و در فطانت دقيق و از لحاظ انتقال سريع است من او را ديده‌ام بر همهء اقران برترى دارد ، شيخ مفيد در سال 413 هجرى در بغداد درگذشت ، و در حرم مطهر كاظمين عليهما السلام جنب قبر استادش جعفر بن محمد بن قولويه قمى مدفون گشت . كتاب‌هاى ارشاد ، اختصاص ، مقنعه ؛ امالى از آثار مشهور اوست ( د ) ( 3 ) - [ شرح‌حال شيخ مفيد را به تفصيل در حد يك رساله در جلد سوم « مفاخر اسلام » نگاشته‌ايم ]