حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

582

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

بمشهد « 1 » او - دفن كردند . و در قديم « 2 » آن سراى معروف بوده است بمحمّد بن الحسن بن أبى خالد اشعرى ، ملقّب بشيبؤله « 3 » ، و اوّل كسى را كه بذين سراى دفن كردند ، محمّد بن موسى « 4 » بود ، و خواهران او زينب و ميمونه ، دختران موسى بن محمّد « 5 » ازو

--> ( 1 ) . همان بقعه‌اى كه امروزه در جنوب شرقى بقعه چهل اختران قرار دارد كه در سال 1380 شمسى ساختمان كهن آن ويران و بر جاى آن بقعه بزرگترى ساخته شد . ( 2 ) . در « منتقلة الطالبيّة : ص 253 » آمده است : ( و دفن في داره المعروف اليوم بالمشهد ، و عرفت فيما بعد بمحمّد بن أبى خلف ( كذا و صحيح آن خالد است ) الأشعرى ، الملقّب بمتوله ) . ( 3 ) . محمد بن حسن بن أبى خالد أشعرى قمّى ، از محدثين و راويان شيعى در قرن دوم و سوم هجرى ، و از اصحاب امام كاظم و رضا و جواد عليهم السلام ، حدود 20 روايت از او در كتب أربعه روايت شده است ، در ثقه بودن او ميان علماى رجال شيعه اختلاف است ، به گفته وحيد بهبهانى او وصىّ سعد بن سعد أشعرى بوده است ، و وصىبودن از چنين شخصيتى دليل بر نيكويى اعتقاد و عدالت ظاهرى اوست . در ضبط لقب او ميان علماى رجال اختلاف است ، در كافى و رجال نجاشى ( شينوله ) ، و در برخى از نسخه‌هاى فهرست شيخ طوسى ( سنبوله ) ، و در برخى ديگر ( شنبوله ) ، و در نسخه أصل تاريخ قم ( شيبوله ) ، و در « منتقلة الطالبيّه : ص 254 » ( متوله ) آمده است ، و از معناى اين لقب اطلاعى در دست نمىباشد . نگاه كنيد به : ( رجال نجاشى : شماره 259 ، رجال طوسى : 51 ، معجم رجال الحديث : 15 / 200 - 204 ) . ( 4 ) . در نسخه چاپى تاريخ قم ص 216 آمده است : ( موسى بن محمد بن على بن موسى ) كه خطاى آشكار است ، از اين رو آية اللّه شبيرى در حاشيه نسخه چاپى قم مرقوم فرموده‌اند : ( اين عبارت راجع به خواهران محمد بن موسى است كه بلا عقب بوده ، زيرا وارث موسى مبرقع كه داراى عقب است نمىتواند خواهران وى باشند ، و در اين عبارت از ارث خواهرشان ام محمد ذكرى نشده ، و احتمالا ام محمد قبلا وفات كرده بوده است ، و تقدم وفاتش بر وفات ميمونه در ص 214 س 9 گذشت ، و بعيد نيست كه قبل از برادر نيز وفات كرده باشد . و به احتمال ديگر زينب و ميمونه خواهران ابوينى برادر باشند ، و ام محمد خواهر پدرى كه در اين صورت امّ محمد بهر تقدير نمىتواند وارث برادر باشد ، و همچنين خواهرشان بريهه ) . درباره فرموده ايشان درباره ام محمّد ، پيشتر گذشت كه امّ محمد كنيه زينب است ، نه نام يكى از دختران موسى بن محمّد ، و خواهران محمد بن موسى . ( 5 ) . در اصل : ( محمد بن موسى بن على ) كه خطاست .