حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
583
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
ميراث كرفتند « 1 » . و احمد بن احمد مادرانى در كتاب شجره آورده است ، كه : « أبى جعفر ، محمّد بن موسى « 2 » چون بقم وفات يافت ، و امير قم - عبّاس بن عمرو غنوى « 3 » بود - بر وى نماز كرد ، و بعد از آن بريهه « 4 » زن محمّد بن موسى « 5 » وفات يافت ، و بجنب « 6 » مشهد او ، او را دفن كردند ، و پسران عمّ او : يحيى و ابراهيم ، پسران جعفر بن علىّ الكذّاب « 7 » از بريهه ميراث كرفتند . چون بريهه بقم وفات يافت ،
--> ( 1 ) . علت ميراثبردن دو خواهر آن است كه محمد بن موسى بلا عقب بود ، و از همسرش كه بريهه دختر پسر عمويش جعفر كذّاب ابن امام على النّقى عليه السلام بود ، فرزندى نداشت ، از اين رو ارث او به طبقه دوم ورّاث او يعنى خواهرانش رسيد . ( 2 ) . در نسخه چاپى تاريخ قم : أبى جعفر موسى بن محمد بن على بن موسى . ( 3 ) . امير و والى قم در دهه پايانى قرن سوم هجرى ، احتمالا از سال 292 هجرى ( كه در اين سال قم را مساحت كردند ) تا سال 296 هجرى ( كه بر جنازه محمّد بن موسى نماز گزارد ) ، و به احتمال فراوان ( با توجه به نمازگزاردن او بر جنازه امامزاده جليل القدرى همچون محمّد بن موسى ) شيعى مذهب بوده است . ( 4 ) . بريهه دختر جعفر ( مشهور به جعفر كذّاب ) فرزند امام دهم است ، كه همسر محمّد بن موسى مبرقع بود . ( 5 ) . در نسخه چاپى آمده است : بريهه زن موسى بن محمد بن على بن موسى . ( 6 ) . نزديك ، يعنى زن را در نزديكى قبر همسر خود دفن كردند ، كه امروزه در بقعه مشهور به ( چهلاختران ) مىباشد . ( 7 ) . و مناسب آن است كه گفته شود : پسران جعفر الكذّاب ، ابن على بن محمد بن على بن موسى عليهم السلام . و نسبت كذّاب ( درغگو ) از آن جعفر فرزند امام دهم است ، كه پس از وفات برادرش اما حسن عسكرى عليه السلام ادعاى امامت نمود ، و از اين رو نزد شيعه به درغگو شهرت يافت ، و به علت ارتباطش با دربار خلفاى بنى العباس نزد شيعيان بدنام بود ، بنابر برخى روايات ( اصول كافى : 1 / 336 ، حديث 4 ) او توبه نمود ، از اين رو به جعفر توّاب نيز خوانده مىشود . جعفر در سال 271 هجرى در سن 45 سالگى در سامراء درگذشت ، و در خانه پدرش ( همان جا كه امروزه صحن و سراى حضرت عسكرييّن عليهما السلام در سامراء مىباشد ) مدفون گرديد .