به راه بصره و فارس و اهواز « 1 » [ خواست ] ، و از براى او در آخر سنه مأتين « 2 » بيعت بولايت عهد بستد . و امام علىّ بن موسى الرّضا عليهما السّلم را بطوس زهر داد ، و روز دوشنبه شش روز از ماه صفر مانده ، سنهء ثلث و مأتين « 3 » مدفون آمد . و عمر او چهل و نه سال و چند ماه بوده است ، و مدّت ولايت « 4 » عهد دو سال و چهار

--> فيهم الرضا على بن موسى عليها السلام ، فأخذ بهم على طريق البصرة ) ، همچنين أبو الفرج اصفهانى در « مقاتل الطالبييّن : 523 » ، و فتّال نيشابورى در « روضة الواعظين : 369 » . اما اكثر منابع حديثى و تاريخى در مورد رجاء بن أبى الضّحاك و ياسر خادم اتفاق دارند ، و به نظر مىرسد صحيح همان بايد باشد كه متولى و مسئول سفر امام رجاء بوده باشد ، زيرا جلودى همان كسى بود كه به دستور هارون الرشيد خانه‌هاى علويان و فرزندان على عليه السلام را در مدينه غارت كرد ، و خراب نمود ، و حتى از جامه و زيورآلات آنان نيز نگذشت ، و همگى را به يغما برد ، از اين رو بدور از عقل است كه مأمون چنين مأمور جنايتكار و خطرناك و بدنامى را عهده‌دار چنين مسئوليت سياسى خطيرى نمايد . نگاه كنيد به : ( عيون اخبار الرضا : 2 / 398 ، الكامل فى التاريخ : 4 / 162 ، تاريخ الطبرى ، حوادث سال 201 هجرى ، مروج الذهب : 2 / 441 ، تاريخ يعقوبى : 2 / 465 ، اصول كافى : 2 / 407 ) . ( 1 ) . در آن دوره براى رسيدن به مرو دو راه وجود داشته است : يكى : مدينه به بصره ، و از راه سوق الاهواز به سمت فارس ، و سپس از راه كوير و بيابان ميان ايالت‌هاى فارس و خراسان كه به مرو ختم مىشد . دوم : از مدينه به سمت كوفه ، و سپس مدينة السلام بغداد ، و سپس به سمت بلاد جبل كه از قم و رى و خراسان مىگذشت ، و بالاخره به مرو منتهى مىشد . و مأمون راه نخست را انتخاب كرد ، زيرا كوفه و بغداد و قم سه شهرى بود كه علويان و شيعيان فراوانى در آن ساكن بودند ، و عبور امام از آنها مخاطره‌آميز بود . ( 2 ) . سال 200 هجرى . ( 3 ) . سال 203 هجرى . ( 4 ) . در نسخه ( 2 ) : مدت امامت و ولايت عهد .