حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
پيشگفتار 55
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
طور كامل نقل كرده است ، كه در برخى موارد مترجم تاريخ قم ، ترجمه فارسى آن را بهمراه اصل عربى آن آورده است ، اين موارد عبارتند از : 1 - متن عربى تهنيتنامه صاحب بن عبّاد ، به هنگام بازگشت ابو الحسن موسى بن احمد رضوى - نقيب سادات قم - از سفر حجّ خانه خدا . 2 - متن عربى حكم امير المؤمنين عليه السلام به متولى امور صدقات . 3 - دو متن اصلى ضمانتنامهاى كه جهبذان و جمعكنندگان خراج قم به ديوان مىدادهاند . 4 - نسخهء برات مال صدقات . 5 - صورت مجلس و گواهى مورخ شعبان 255 هجرى ، براى محمد بن مجمّع ، عامل خراج قم . 6 - صورت تعهدنامه ده نفر از متصديان جمعآورى خراج قم . 7 - نسخهء ناطق به مال و خراج قم . 8 - دفتر ذكر مالها به قم . 9 - دفتر مبلغ مال و خراج به كوره قم ، در سال 278 هجرى . * * * ويژگيهاى كتاب تاريخ قم : علاوه بر آنچه گذشت ، كتاب قم داراى ويژگيهاى منحصر به فردى است ، كه بر ارزش اين كتاب ، به عنوان يك كتاب در بردارنده حوادث و وقايع تاريخى مىافزايد ، برخى از اين خصوصيات عبارتند از : 1 - توجّه به جنبههاى شهرسازى اسلامى و لوازم آن ، از قبيل : سراى حكّام و واليان ، زندان ، دار الضّرب ، سراى خراج ، و جز اينها از ساختمانهاى حكومتى ، و مسجد جامع ، و