حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

420

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

« ذكر اخبار و روايات كه در باب وجوه اموال صدقات آمده » يافتم در كتاب أبى بكر صولى « 1 » از ذكر وجوه اموال كه رسم آن چكونه بوده است « 2 » ، كه آن را به بيت المال نقل مىكرده‌اند « 3 » ، و ذكر أصناف آن ، و آن كسى « 4 » كه برو واجب باشد . من آن را بعد از ذكر وجوه أموال قم ياد مىكنم ، هر چند كه از شرط اين كتاب نيست « 5 » ، زيرا كه در دانستن آن فوايد « 6 » است . صولى كويد ، كه « 7 » : « اموال سه صنفند : فىء « 8 » ، و كانى و معدن ، و آنچ از دريا بدر آرند . و وجوه فىء پنج‌اند : از آن جمله : آنچ خداى تعالى روزى مسلمانان كرده است ، از آن چيزى كه بيابند در شهرى كه فتح كرده باشند ، بعد از ساكن‌شدن حرب « 9 » ، و منتقل‌شدن سراها و منازل از

--> ( 1 ) . مقصود از اين كتاب ، ادب الكتاب أبو بكر محمد بن يحيى صولى است ، كه يكى از منابع مصنّف در تدوين تاريخ قم است و در ده مورد از آن روايات تاريخى نقل كرده است ، و به گفته دكتر مدرسى طباطبايى « كتاب‌شناسى آثار مربوط به قم : ص 19 » اين كتاب توسط بهجة الأثرى در سال 1341 ق ، در المطبعة السلفيّه مصر بچاپ رسيده است . ( 2 ) . در نسخهء چاپى : ذكر وجوه اموال آن احوال كه رسم آنچنان بوده است . ( 3 ) . در نسخهء چاپى : كنند . ( 4 ) . در نسخهء چاپى : و آنكسانى . ( 5 ) . زيرا به گفته مصنّف ، شرط تدوين كتاب ، ذكر تاريخ قم و متعلقات آن است ، و گفته صولى ارتباطى با قم ندارد . ( 6 ) . در نسخهء چاپى : فايدهء . ( 7 ) . ادب الكتّاب : ص 198 . ( 8 ) . الفىء : خراج ، غنيمت جنگى . ( 9 ) . ساكن‌شدن حرب : يعنى پايان جنگ .