كسى درين معنى قيام نمىنمود ، پس زياد خراج بر ايشان مضاعف كردانيد ، و توانكرانرا به دادن كسروى الزام كرد ، و مؤنت « 1 » اخراجات « 2 » بر ايشان حوالت كرد ، و الزام كرد ايشانرا بكسروى نارواج برواج « 3 » . پس از آن ملوك بنى مروان « 4 » درين تكاليف و كفايت ، بسيارى زياده كردند ، تا غايتى كه مردم از آن بتنك آمدند ، و بىطاقت شدند . پس جون عبد الملك بن مروان « 5 » والى شده ، درين دو وزن وافى « 6 » و ناقص نظر كرد ، و انديشه نمود ، و زيادتى وافى بناقص ملحق كرد ، و بفرمود تا درهمى بزدند كه وزن آن پنج دانك مثقالى بود ، و دينار يك مثقالى را ترك كردند . پس مهتدى كفت : عبد الملك نظرى و فكرى نيكو كرده است ، پس اين كسور از كجا واقع شده‌اند ؟

--> خسرو پرويز مىباشد ) كه از جهت عيار و وزن كامل بوده باشد . ( 1 ) . مؤنت : هزينه ، مخارج . ( 2 ) . اخراجات : جمع خراج . ( 3 ) . يعنى مردم را وادار نمود كه دينار كسروى رايج - كه از جهت عيار و وزن كامل بود - را بجاى كسروى ناقص پرداخت كنند . به عبارت ديگر محاسبه ميزان خراج با دينار كسروى ناقص بود ، ولى مردم را به پرداخت آن به دينار كسروى تمام وادار نمودند . ( 4 ) . از سال 65 هجرى ، و پس از كناره‌گيرى معاوية بن يزيد بن معاوية بن أبى سفيان از خلافت ، تا سال 132 هجرى ، هشت خليفه از تبار مروان بن الحكم بن أبى العاص به خلافت رسيدند ، كه نخستين آنان عبد الملك بن مروان ( 86 - 65 ) بود ، و آخرين آنها مروان بن محمّد مشهور به مروان الحمار ، اينان را به جهت نام پدرشان مروان بن الحكم ، مروانى گويند . ( 5 ) . عبد الملك بن مروان بن الحكم ( 86 - 65 ه ) چهارمين خليفه اموى ، و نخستين خليفه مروانى است ، در دوران او نخستين درهم اسلامى و با شعار و نوشته اسلامى ضرب شد ، و از آن پس درهم و دينار اسلامى جايگزين درهم ساسانى و دينار بيزانسى گرديد . ( 6 ) . كامل .