نمىكردند ، و التفات « 1 » بتفاوت بعضى بر بعضى در وزن نمىكردند ، پس حال مردم ازين جهت بفساد كشيد و تباه شدند ، و بعد از آن دراهم و دنانير طبريّه « 2 » - كه چهار دانك مثقالى وزن ايشان بود - بعوض دينار تمام - كه وزن آن يك مثقال بود - ميرسانيدند و ميدادند ، و دينار تمام را ترك كردند ، و بر طبريّه اقتصار « 3 » كردند . پس جون زياد بن عبيد « 4 » بر عراق والى شد ، بفرمود تا دينار وافى كسروى « 5 » بستانند ،

--> ساسانى بود ، كه بر روى اين درهمها به گفته مصنف « ضرب كسرى » يا نقش و شعار دولت ساسانى نقش بسته بود ، اين شعار عبارت است از نقش آتشكده بهمراه دو نگهبان در دو سوى آن در يكطرف سكه ، و پيكره پادشاه در سمت ديگر . و در دوره اسلامى در دو سمت كناره سكه به خط پهلوى اسم جلاله نقش گرديد . اين وضعيت تا دوره عبد الملك بن مروان اموى ادامه داشت ، و در ميانه سالهاى دهه هفتاد هجرى ، به پيشنهاد امام باقر محمد بن على بن الحسين زين العابدين عليهما السلام درهم اسلامى ضرب شد . ( 1 ) . توجه . ( 2 ) . درباره ماهيت و حقيقت درهم طبرى ، أنستاس مارى الكرملى بغدادى در كتاب « النقود العربيّة و علم النميّات » ص 24 پاورقى شماره 7 مىگويد : ( الطبريّه : من الدراهم المضروبة فى طبرستان . و ظن قوم أنّ الطبريّة من الدراهم المنسوبة الى طبريّة ( قصبة الاردن ) ، لكن المنسوبة الى هذه المدينة يقال فيها طبرانى بزيادة الالف و النون . و ظن آخرون آنها منسوبة الى طبريّة ، قرية بواسط التى يقال فى النسبة اليها طبرى و طبرك ، بتحريك الأحرف الثلاثة الأولى ، لكنه لم يضرب فيها دينار ) . ( 3 ) . در اصل : اختصار آمده است ، كه نادرست است ، چنان كه پيشتر بدان اشاره شد . ( 4 ) . در تمامى نسخه‌ها اين نام به همين ضبط آمده است ، و بىترديد خطا است ، زيرا در ميان هفتاد و يك والى كه از سال 17 هجرى تا سال 656 ه بر كوفه حكومت راندند ، حاكمى به نام زياد بن عبيد وجود ندارد ( تاريخ الكوفه براقى : 271 ) ، و به احتمال قوى قصد مصنّف همانا عبيد اللّه بن زياد بن ابيه بايد باشد ، كه در سال 60 هجرى از سوى يزيد بن معاويه به ولايت كوفه ( علاوه بر بصره كه پيشتر والى آن بود ) رسيد ، و مقدمات جنگ كربلا را فراهم نمود . عبيد اللّه در سال 67 هجرى توسط ابراهيم بن مالك الاشتر فرمانده لشكر مختار بن أبى عبيد ثقفى كشته شد . ( 5 ) . يعنى دينار ساسانى ( كسرى معرّب خسرو ، و كسروى معرّب خسروى است ، كه منسوب به