خضريّات در نوروز مستدرك « 1 » و رسيده مىشود ، پس از اين جهت استفتاح خراج درين وقت مىكردند ، پس چون كبيسهء عجم در اسلام بيفتاد ، فصول سال ايشان بكرديدند ، و ادراك غلّات واپس افتاد ، پس از اين جهت بذيشان زحمت و رنج رسيد ، در ادآى خراج « 2 » بتنك آمدند ، سبب واپس افتادن ادراك غلّات و ارتفاعات از ابتدآى دادن خراج . و اين معنى بذين دستور جارى بود ، تا آخر روزكار معتمد « 3 » . چون مردم بتنك آمدند ، شكايت بنزديك عبيد اللّه بن سليمان وزير « 4 » بردند ، عبيد اللّه ايشانرا وعده داد ، و قبول كرد كه درين كار با جهت ايشان نظر فرمايد ، و انديشه كند . تا روزى از روزها معتمد در بعضى از متنزّهات « 5 » و بستانها « 6 » و عشرت خانها ، بعيش و نشاط و طرب مشغول بود . پس وزير حديث درپيوست ، و عنان سخن بذين كشيد كه چكونه باشد حال طآئفهء و قومى ، كه درين وقت و هنكام ازيشان طلب خراج كنند ، و ابتدآى آن ازين وقت كيرند ، و حال آنست كه غلّات در صحارى ، به نسبت همچو كياه‌اند ، و ميوها بركهااند ؟ ! معتمد جون اين سخن از وزير خود عبيد بشنيد ، فرمود كه : در ايّام القديم درين وقت

--> ( 1 ) . مستدرك و درك : يعنى رسيدن ميوه و محصول . ( 2 ) . در اصل : خرج ، كه خطاست . ( 3 ) . احمد بن جعفر المتوكل مشهور به المعتمد باللّه عباسى ، دوره خلافت او از سال 255 تا 279 هجرى بود . ( 4 ) . ابو القاسم عبيد اللّه بن سليمان بن وهب ( 226 - 288 ه ) ، وزير المعتمد باللّه و المعتضد باللّه دو تن از خلفاى بنى العباس ، و پيش از او پدرش ( سليمان بن وهب وزير المعتمد باللّه ) ، و پس از او پسرش القاسم بن عبيد اللّه منصب وزارت خلفا را داشتند . ( 5 ) . در اصل : منزّهات ، و صحيح آن متنزّهات است ، جمع « متنزّه » اسم مكان برگرفته است « نزهت » به معناى جايى كه شادىآور است . ( 6 ) . بستان : بوستان و باغ .