كرد ، و دو نسخه ناطقهء « 1 » بذان بنوشت ، و آن دو را در پارهء كتان پيچيد ، و بانكشترى خود مهر كرده ، و در سراى محمّد بن هاشم بسپرد ، تا بوصيف تركى برساند ، و او به حضرت خليفه برد « 2 » ، و محمّد بن عامر بر آن حيلت كرد ، تا آن مساحت را باطل كردانيد ، چنانچه شرح آن بيايد . و بعضى ديكر كويند كه : « اين مساحت در روزكار والى و حاكم‌شدن يحيىء بن هرثمة « 3 » بود به شهر قم ، و آل سعد بعد ازين مساحت بصحبت او ميل كردند ، و او را در شهر بردند ، و بميدان اليسع فرود آوردند ، پيشتر از آن بكميدان « 4 » فرود آورده بود » . و اين روايت متفاوتست ، و از خلافى خالى نيست ، زيرا كه يحيى در سنهء ثلاث و أربعين و مائتين « 5 » والىء قم شد ، در روزكار خلافت متوكل « 6 » ، جه اكر اين مساحت درين وقت بودى ، محمد بن مجمّع « 7 » ياد كردى ، و مساحت أبى الجارود ياد نكردى .

--> ( 1 ) . ناطق : گويا . ( 2 ) . در اصل : بوده ، و در نسخة ( 2 ) و ( 3 ) : بود ، و در نسخه چاپى : برد . ( 3 ) . در نسخهء اصل : ( هرتمه ) ضبط شده است . ( 4 ) . يعنى يحيى بن هرثمه نخست در روستاى كميدان كه در شمال غربى قم آن دوران ( از حدود ميدان نو تا وادى السلام و ميدان الهادى ) بود مستقر شد ، و پس از اطمينان‌يافتن اهالى قم از او ، وى را بدرون شهر - كه در سمت شرقى رودخانه قرار داشت - انتقال دادند ، و او را به يكى از مهمترين ميادين شهر قم ( كه ميدان اليسع اشعرى بود ) فرود آورند ، و پيشتر در « باب اول » به تفصيل درباره اين دو بخش قم ، و ميدان اليسع سخن رفت . ( 5 ) . سال 243 هجرى . ( 6 ) . جعفر بن محمد بن هارون نهمين خليفه عباسى ملقّب به المنتصر باللّه و مشهور به ( المتوكل على اللّه ) ، پس از مرگ برادرش الواثق باللّه در روز 24 ذى الحجة سال 232 هجرى به خلافت رسيد ، و در شب چهارشنبه سوم شوال سال 247 هجرى به قتل رسيد ، و مدت خلافت او چهارده سال و نه ماه و اندى روز بود . ( 7 ) . مصنّف تاريخ قم براى تدوين كتاب خود از مجموعه‌اى از منابع استفاده كرده است ، كه