حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

219

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

يومنا هذا قائم و باقى است . و بذين كونه چندين مواضع و معادن پوشيده‌اند تا بامروز ، و كويند كه اين معادن در دامن كوه‌اند ، و من كه مصنّف اين كتابم آن را ديده‌ام ، و هم شنيده‌ام از كسى كه برين كوه رفته بود ، كه او كفت كه من آب آن را بغايت پاكيزه و خوش طعم يافتم ، و در آن چند درخت انجير نيز ديدم . و نيز كفت كه : تو جون برابر آن آب بايستى ، و خواهى كه قصد جانب مغرب كنى ، آن آب كه برابر تو باشد ، بسيار و مجتمع نمايد ، و چون از جانب مغرب به روى ، و بپايان آن آب برسى ، آن آب را باريك و اندك يا بى ، و جون معاودت « 1 » نمآئى ، و روى بجانب مشرق كنى ، و بنيمهء آن برسى ، آن آب را در طرف مشرق باريك و اندك يا بى ، و از جانب مغرب از پس پشت خود ، بسيار و مجتمع بينى . و همچنين : چون از ساوه بيرون آيى بجانب قم ، آن آب به راه تو واقع شده باشد ، و يكنيمهء آن از جانب مغرب بسيار نمايد ، و يك نيمهء ديكر از جانب مشرق اندك نمايد ، و جون از قم بساوه روى بر عكس آن نمايد ، از جانب مشرق بسيار ، و از جانب مغرب اندك .

--> ناصرى ) كه در ضمن كتاب ( قم‌نامه : ص 122 ) چاپ شده ، آمده است : ( جبل گدن گلمز ، مشهور به كوه نمك ، در غربى شهر قم ، در اول ملك جعفر آباد ساوه واقع است ، تا شهر قم چهار فرسخ است . نمك سفيد شفافى دارد ، به طريقهء چشمه‌سار از درهاى آن آب صافى جارى است . قدرى كه بسته مىشود ، در روى آب آن جارى است . نمك قم و عراق و كرمانشاهان و فراهان از آنجاست . طرفه آن كه هر كس مىآورد نمك بياورد هر قدر نمك كه كند بعد از آن نمك خشك كنده پيدا مىشود برمىدارد . تا نمك نكند نمك خشك پيدا نمىشود . مساحت كوه نمك ، دور او سه فرسخى است از اين قرار به طريقه مساحت هزار و هشت‌صد خروار بذرافشان زير كوه نمك است . در سابق يكى از اهل بدعت خواسته بود اجاره از حكومت بر آن ببندد ، تا دو سال چشمه‌سار نمك به كلى خشك شد ، تا آن كه رفع بدعت آن مرد بشود . و اللّه العالم . كسى نمىتواند بالاى او برود ) . ( 1 ) . معاودت : بازگشتن .