« ذكر قسمت آب كاريزها « 1 » » بدستورى كه در ديوان محمّد بن علىّ بن ابراهيم بن علىّ [ بن ] « 2 » محمد بن عيسى بن عبد اللّه است ، از آن جمله : [ 1 ] كاريز عبد الرّحمن بن عبد اللّه بن سعد : نود و پنج مستقه . [ 2 ] كاريز عمران و اليسع ابني عبد اللّه : نود و چهار مستقه . [ 3 ] [ كاريز أبى بكر « 3 » : نود و چهار مستقه ] « 4 » . [ 4 ] كاريز سعد بن مالك « 5 » معروف ، بزرك « 6 » : صد و سى و هشت مستقه ، و

--> ( 1 ) . بخشى از سياهه نام و مقدار كاريزها در نسخة أصل گرفتار آشفتگى شده ، و قسمتى از آن از ميان رفته است ، و بعدها به خطى به جز خط أصلى نسخة بازنويسى شده . از اين رو براى تكميل بخشهايى از آن از نسخة ( 2 ) و ( 3 ) و چاپى استفاده شده است . كه در آنها نيز در برخى موارد تكرار وجود دارد ، از اين رو در مجموع ، حاصل جمع مستقه‌ها و دانگ‌ها كه مصنّف در پايان هر سياهه از آن ياد مىكند ، با مقدار يادشده در هنگام شمارش كاريزها در نسخه اصل با نسخه چاپى برابرى ندارد ، بلكه بيشتر است ، و اين ناشى از تكرار نام برخى از كاريزها و يا اختلاف در اندازه و كميت آب آن مىباشد . ( 2 ) . در نسخهء اصل حرف عطف واو آمده ، كه احتمالا صحيح آن « بن » است ، زيرا در باب قبل ، در ( ذكر قسمت آب اين كاريزها ) ، نام اين اشعرى - كه به نظر مىرسد دفاتر ديوان تقسيم آب كاريزهاى قم از قرن دوم تا قرن چهارم در اختيار خاندان او بوده ، و او و پدرانش مسئوليت تقسيم آب را در شهر به عهده داشته‌اند ، و بعدها هنگام تاليف تاريخ قم مؤلف از دفاتر او استفاده كرده است - اين گونه آمده است : على بن ابراهيم بن على بن محمد بن عيسى بن عبد اللّه أشعرى . ( 3 ) . در « انوار المشعشعين ج 1 / ص 150 » نام مالك اين كاريز أبو بكر بن عبد اللّه بن سعد ضبط شده است . ( 4 ) . افزوده از نسخة ( 2 ) و ( 3 ) . ( 5 ) . او سعد بن مالك بن أحوص اشعرى است . ( 6 ) . در نسخة ( 2 ) و ( 3 ) ، و در نسخة چاپى : بزيرك ضبط شده ، و ظاهرا كلمه « معروف » صفت سعد بن مالك است ، كه از اشراف و بزرگان عرب قم بوده است ، و او نوادهء أحوص اشعرى