حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
95
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
عشر و مائتين « 1 » قصد ايشان كرد ، أهل قم در احكام آن باروى بكوشيدند ، و محكم كردانيدند . و همجنين قائم « 2 » بود ، تا آنكاه كه مفلح تركى « 3 » ، بر مقدّمهء « 4 » موسى بن بغا « 5 » در خلافت معتز « 6 » بدر قم فرود آمد ؛ در سنه أربع و خمسين و مائتين « 7 » ، و باروىء شهر را خراب كرد « 8 » . ديكر باره أهل قم آن را اعاده « 9 » كردند ، و بنا نهادند . پس از آن جون اذكوتكين بن ساتكين تركى « 10 » ، با كاتب خود أبو الحسن بن احمد ابن الحسن المادراىء ، در خلافت معتزّ بقم فرود آمد ، در سنهء احدى و تسعين و مائتين « 11 » ،
--> مىگويد : ( و فيها بعث على بن عيسى ، القمي جعفر بن داود القمي فضرب أبو اسحاق ابن الرشيد عنقه ) . ( 1 ) . سال 217 هجرى . ( 2 ) . برپا . ( 3 ) . مفلح تركى مشهور به ( مفلح الأسود ) خادم خليفه المقتدر باللّه عباسى ، و از فرماندهان نزديك به دو ، او مورد اطمينان خليفه بود ، و همواره پيامهاى خليفه را ابلاغ مىكرد . در سال 356 ه در مصر درگذشت . ( 4 ) . پيشآهنگ لشكر . ( 5 ) . موسى بن بغا ، نام دو تن از فرماندهان ترك خلفاى دوره ميانى عباسى مىباشد ، يكى به نام بغا الكبير و ديگرى بغا الصغير مىباشد ، موسى بن بغا صغير در سال 251 هجرى كشته شد . ( 6 ) . زبير بن جعفر ابن المتوكل ، مشهور به المعتز باللّه ، دوازدهمين خليفه عباسى ، چهار سال و نيم خليفه بود ، و در سال 257 هجرى در سامراء درگذشت . ( 7 ) . سال 254 هجرى . ( 8 ) . طبرى در پايان حوادث سال 254 هجرى مىنويسد : ( و فيها أوقع مفلح و با جور بأهل قم ، فقتلا منهم مقتلة عظيمة ، و ذلك فى شهر ربيع الاول منها ) . ( 9 ) . بازسازى . ( 10 ) . يكى از فرماندهان ترك در دوره المعتز باللّه عباسى ، طبرى در حوادث سال 253 هجرى مىگويد : ( . . . فوجّه المعتز اليه فى شهر رمضان ساتكين ) . ( 11 ) . سال 291 هجرى ، اين تاريخ با خلافت معتز تناسب ندارد ، زيرا خلافت او از سال 252