محمد بن حسن بن اسفنديار كاتب

مقدمهء ناشر 6

تاريخ طبرستان ( فارسى )

داشته با نسخه‌هائى از قبيل همين سلسله نسخه‌هائى كه وصف كرديم كار كرده‌اند . ترجمهء خلاصه مانند مرحوم براوان نيز مبتنى بر همين گونه نسخه‌ها بوده است . از اين طايفه نسخه‌ها قريب ده نسخه را نگارنده ديده و در دست داشته است يكى نسخهء ج كه ملكى خود اوست و ابتدا بمرحوم رضا قليخان هدايت متعلّق بوده و در بعضى از حواشى آن يادداشتهائى بخطّ آن مرحوم باقيست ديگر نسخه‌هاى متعلّق بجناب آقاى اسفنديارى رئيس مجلس شوراى ملى و حضرت دانشمند امجد آقاى تقوى رئيس ديوان عالى كشور مدّ ظلّهما و نسخ مدرسهء سپهسالار طهران و كتابخانهء ملّى و موزهء باستان‌شناسى و نسخهء مقابله شده با نسخ آقاى حاج حسين آقا ملك و كتابخانهء مدرسهء سپهسالار و كتابخانهء مجلس كه بتوسّط دوست فاضل عزيز نگارنده آقاى مدرّس رضوى فراهم آمده و ايشان آن را براى انجام اين خدمت از راه لطف بنگارنده سپرده‌اند و چند نسخهء ديگر كه ديده شده . امّا همهء اين نسخ صرف نظر از تاريخ كتابت كه در همهء آنها چنان كه گوشزد شد از 1000 هجرى جلوتر نيست گوئى عين يكديگرند و هرجا كه غلطى يا تحريفى در متن باشد يا سقطى ديده شود هيچيك را در رفع اشكال بر ديگرى امتيازى نيست . 2 - نسخهء الف اين نسخه كه تاريخ انجام تحرير جلد اوّل آن ماه صفر و جلد دوّم آن ماه ربيع الاوّل 978 هجرى است نسخه‌ايست در 151 ورق بقطع بزرگ 30 * 22 سانتى متر و هرصفحهء آن شامل 25 سطر است . نسخهء تاريخ رويان اولياء اللّه آملى نيز چنان كه اشاره شد به همين قطع و خطّ سابقا ضميمهء اين نسخه بوده ولى بعدها آن را از اين نسخه جدا كرده‌اند و حاليّه نميدانم كه آن كجاست و در تصرّف كيست . مجموع اين دو نسخهء نفيس ابتدا ملك آقاى تقى كيانى مازندرانى ( معتصم الملك ) از دوستان نگارنده بوده و ايشان لطفا آن را در حدود سال 1303 شمسى مدّتى باينجانب بامانت سپردند و در همان ايّام از آن استفاده‌هاى بسيار شد . درست نميدانم بچه كيفيّت اين مجموعه دست بدست گشت تا آنكه آن ( باستثناى قسمت تاريخ رويان كه جدا شده ) بتصرّف آقاى محمّد رمضانى مدير با همّت كتابخانهء خاور آمد و ايشان آن را براى آنكه كار چاپ تاريخ طبرستان كه سالها در تهيّهء