محمد بن حسن بن اسفنديار كاتب

مقدمهء ناشر 7

تاريخ طبرستان ( فارسى )

وسايل آن بوديم فراهم آيد به اختيار نگارنده گذاشتند و آن همانست كه ما آن را بنسخهء الف نشان كرده‌ايم . اين نسخه با اينكه اقدم و اكمل نسخ ماست باز چندان درست و مضبوط نيست مخصوصا هرجا كه پاى شعر يا عبارت عربى در كار مىآيد آن نيز مانند ساير نسخ بسيار خراب و محرّف است امّا فضل آن بر ديگر نسخ آنست كه كاتب آن هرچه را زير دست داشته ظاهرا به عين صورت نقل كرده و هيچ شعر يا عبارت عربى را با آنكه معنى و صورت صحيح آن را در نيافته بر خلاف نسخ ديگر نينداخته است و همين مسئله ما را موفّق كرد كه با مراجعه بمتون ديگر و به زحمت حدس و قياس غالب آنها را تا آنجا كه ممكن بوده است تصحيح كنيم و آثار بسيار نفيسى از ادبيّات عربى متعلّق بگويندگان ايرانى يا راجع بايران را كه در هيچ جاى ديگر نميتوان آنها را يافت احيا نمائيم . از اين لحاظ نسخهء الف از گرانبهاترين گنجينه‌هاست و نسخ ديگر كليّهء اين فوايد را فاقدند . يك مراجعه بصفحات 44 ، 62 ، 64 ، 65 ، 66 ، 67 ، 95 ، 98 ، 102 - 105 ، 126 - 128 ، 149 ، 162 ، 165 ، 169 ، 178 - 181 ، 182 ، 199 - 201 ، 204 ، 212 - 213 ، 215 - 224 ، 225 - 228 - 228 ، 232 - 234 ، 241 ، 242 ، 245 ، 357 ، 258 - 259 ، 260 - 270 ، 272 ، 276 ، 277 - 270 ، 285 كه ما در ذيل آنها كسرى ساير نسخ را نسبت بنسخهء الف بدست داده‌ايم ثابت مىكند كه كتّاب و ناسخين سهل‌انگار چه جنايتى در مثله كردن اين كتاب روا داشته و چه فوايدى را از آن حذف نموده بوده‌اند و اين غير از قسمتهاى بسيار بزرگ مهمّى است از قسم سوّم كتاب كه فقط در الف هست و نسخه‌هاى ديگر آنها را ندارند . تفصيل اين مبحث را در مقدّمهء جلد دوّم خواهيم نوشت . با اين احوال باز بدبختانه نسخهء الف هم تمام و كامل نيست چه علاوه‌بر تمام قسم دوّم و قسمتى از ابتداى قسم سوّم آن‌كه گم شده و مواضعى از آن‌كه سفيد مانده و آخر دو قسم اوّل و سوّم آن‌كه ابتر است از ابتداى كتاب نيز قسمتى افتاده و اين قسمت چنان كه از مطالعهء نسخ ديگر برمىآيد مشتمل بوده است بر تمام مقدّمهء مؤلّف و ابتداى باب اوّل از قسم اوّل يعنى اوايل ترجمهء نامهء تنسر و سخنان ابن المقفّع