از كجا گرفته شده است و اغلاط تاريخى آن را نيز در پاورقيها و حواشى آخر كتاب خاطر نشان نموده‌ايم . 3 - در عموم نسخه‌هاى موجود از تاريخ طبرستان به غير از الف در ذيل احوال قابوس بن وشمگير آنجا كه صحبت از چند فقره از مكاتبات او با معاصرينش بميان ميآيد ( ص 142 ببعد از همين جلد ) اغتشاش بزرگى در مراسلات عربى كه بعضى از قابوس و بعضى ديگر از ديگران است رخ داده به اين معنى كه كاتب آن نسخهء اساسى كه جميع نسخ موجود از تاريخ طبرستان ( به غير از الف ) از روى آن يا از روى يكديگر نوشته شده مراسلات عربى را درهم كرده و ندانسته قسمتهائى از يك نوشته را بدون ارتباط بنوشته‌هاى ديگر پيوسته است مثلا عبارت يزدادى كه در تعريف بلاغت شمس المعالى است ( ص 142 سطر 11 از همين جلد ) در آن نسخه‌ها چنين است : « و انا اقول بلسان مطلق انّ احدا لم يسمع كلاما باللّغة العربيّة مثل رسائل قابوس فى الفصاحة و الوجازة طالعة على جنابه الّرفيع . . . الخ » كه تا كلمهء الوجازه از عبارت يزدادى است ولى از كلمهء « طالعة » ببعد جزء مراسلهء جوابيّهء ابو اسحاق صابى است ( ص 145 سطر 18 از كلمهء 6 ببعد ) كه ناسخ آن را بدنبال عبارت يزدادى چسبانده و بقيّهء عبارت يزدادى را بجاى آنچه از صابى در اينجا آورده است در دنبال قسمت اوّل مراسلهء جوابيّهء او نهاده است به همين شكل قسمتى از مراسلهء جوابيّهء صاحب بن عبّاد را بشمس المعالى در دنبال قسمتى از جواب صابى در ذيل همين عنوان « سخن يزدادى » جا داده . خوشبختانه در الف اين اغتشاش نيست و ما متن را برطبق آن چاپ كرديم و در پائين صفحات كيفيّت اين اختلال وضع نسخه‌هاى ديگر را چون فايده‌اى بر آن مترتّب نميديديم يادآور نشديم . 4 - جميع نسخ تاريخ طبرستان به غير از الف با اينكه مؤلّف خود در صفحهء 82 تصريح مىكند كه در سال 613 به نوشتن تاريخ خود مشغول بوده ذيل وقايع را تا حدود 750 كشانده‌اند . البتّه شبهه‌اى نيست كه تاريخ محمّد بن حسن بن اسفنديار بانقراض آل باوند و قتل ملك رستم بن اردشير بن حسن كه در 606 اتّفاق افتاده و مؤلّف در صفحهء اوّل كتاب خود به آن اشاره مينمايد منتهى ميشده چه غرض اصلى مؤلّف از نوشتن تاريخ