( تكاب ) ياقوت اين كلمه را ( تكاف ) بضم اول ضبط كرده و گويد نام بخشى از نيشابور و ديهى در جوزجان است ، و چون در فارسى فا و با به يكديگر بدل مىشود تكاف و تكاب يكى است ، اين نام اكنون بفتح اول گفته مىشود و در فرهنگهاى فارسى هم بفتح اول بمعنى زمين آب گذر و درهء ميان دو كوه ضبط شده و ديهستان بدين نام در ايران متعدد و از جمله ديهستانى است در سبزوار متصل بربع زميج و مشتمل بر ديه‌هاى گنبد و انجمد و عزيز آباد و سر رود ، و اما تكاب نيشابور غير از تكاب بخش زميج و از ديه‌هاى معروف آن زرقى و روكى و فوجى است و نظيرى شاعر نيشابورى از اين تكاب برخاسته و خواهر زاده‌اش فوجى شاعر اهل همين ديه فوجى بوده است . ( جاجرم ) اكنون جزء بجنورد است و در سابق گاهى از توابع بيهق و گاهى از توابع جوبن بوده است . ( جامع منيعى ) اين جامع از بناهاى ابو على حسان بن سعد بن حسان ملقب و مشهور بمنيعى بوده و حسان را بدان سبب منيعى مىگفتند كه نسب او بمنيع بن خالد بن عبد الرحمن بن خالد بن وليد مىپيوسته است . منيعى از اهل مرو و مردى تجارت پيشه و داراى ثروت وافر و بپارسايى و جوانمردى و سخا معروف بود ، جامع منيعى را در نيشابور در روزگار سلطنت آلب ارسلان و وزارت نظام الملك بنا كرد ، وفات او را در سال 463 نوشته‌اند ، ترجمهء احوال او در جلد سوم طبقات الشافعية بتفصيل مسطور است . ( جشم ) بكسر اول و ضم ثانى ديهى است در سبزوار در يك فرسنگى مغيثه ، اين نام را اهل قلم به گمان خود تصحيح كرده و اكنون جشام مىنويسد . ( جلين ) بضم اول و فتح و تشديد ثانى و سكون ياء دو ديه چسبيده به يكديگر است كه يكى را جلين بزرك و ديگريرا جلين كوچك مىنامند ، جلين در راه سبزوار بمشهد واقع شده و از سبزوار سه فرسخ دور است . ( جوربد ) بر وزن زور زد نام ديهى از اسفراين از توابع نيشابور است . ( جومند ) يكى از نواحى شاهرود را اكنون بيارجمند گويند بضم جيم ، و اين نام ظاهرا مركب از بيار و جومند است كه در سابق دو ناحيه بوده و اكنون يك ناحيه محسوب مىشود ، در گناباد هم ديهى بنام جويمند هست ( جوين ) بر وزن حسين نام شهرستانى از خراسان و مشتمل بر هشتاد ديه و آبادى بزرك و كوچك است . ( جهورى ) بر وزن جعفرى بمعنى مرد درشت آواز است ، خود آواز را نيز بدين كلمه وصف آرند و صوت جهورى گويند . ( چهازشك ) بكسر اول و چهارم ديهى است متصل بفرخار ( فرخار ديس ) كه اكنون جزء نيشابور است و آن را چزك بر وزن جسم مىگويند ، اين كلمه در ( نص ) جهارسك و در ( نب ) چهار سلك نوشته شده و بقياس يا تلفظ كنونى تصحيح شد .