علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )

309

تاريخ بيهق ( فارسى )

ليكن اين درست نيست ، چه جنك بعد از آمدن فخر الدوله بخراسان بوده و فخر الدوله در سال 371 بخراسان آمده و جنك او با مؤيد الدوله بويه بن الحسن هم در اين سال بوده است ، و بنا بر اين احتمال قوى مىرود كه سال تاريخ در اصل كتاب اثنتين و سبعين و ثلثمائة بوده و نساخ سبعين را ستين نوشته‌اند ، و يك سال اختلاف با تاريخ 371 مورد اشكال نيست ، زيرا نظائر آن در اين كتاب بسيار است ( بتعليقات صفحات 46 و 53 و 68 و 134 271 و 276 و 283 رجوع كنيد ) . س 17 و امير ابو على محمد بن العباس التولكى . . اين شخص و نسبت او ( تولكى ) شناخته نشد ، و در تواريخى كه در دست است حكايتى مربوط به صاحب اين نام و نسبت ذكر نشده ، و نكتهء قابل توجه اينست كه تاريخ عصيان او و لشكر فرستادن ابو الحسن سيمجورى بدفع او بطورى كه در هر دو نسخه نوشته شده سال 364 است و در اين سال امير و سپهسالار خراسان ابو العباس تاش بوده است نه ابو الحسن سيمجور . ابو الحسن سيمجور از سال 361 تا سال 373 و الى قهستان بوده و در سال اخير 373 بامارت و رياست جيوش خراسان منصوب شده است . نام صاحب واقعه را ببعض قرائن و مناسبات تاريخى مىتوان احتمال داد كه امير ابو على محمد بن الياس بوده و رونويس كنندگان الياس را العباس نوشته‌اند ، ليكن اين فرض با تاريخ واقعه كه در هر دو نسخه نوشته شده ( 364 ) درست نمىآيد ، زيرا ابو على محمد بن الياس هفت سال پيش از اين تاريخ ( 357 ) در بخارا وفات يافته است . توجيه نسبت ( تولكى ) هم با اين فرض دشوار است ، مگر اينكه در چند موضع از جمله احتمال تحريف و تغيير بدهيم . و العلم عند الله ( تبصره ) ابو على محمد بن الياس بن اسحاق بن احمد بن اسد از بزرگزادگان و امراى سامانى بوده است ، جدش اسحاق و پدرش الياس هر يك بنوبت خود بر نصر بن احمد سامانى عاصى شدند ، خود او هم وقتى در بخارا محبوس بود و پس از آنكه بشفاعت بلعمى رهايى يافت در سال 317 با عاصيان بر امير نصر همدست شد ، در ايامى هم كه در كرمان امارت مستقل داشت با سامانيان مخالف بود و امير سامانى در سال 322 ماكان را بجنك او فرستاد و در سال 324 ابراهيم بن سيمجور دواتى پدر ابو الحسن سيمجورى را بدفع او مأمور كرد ، و ابراهيم او را در يكى از قلاع كرمان محصور ساخت ، ليكن بسبب آمدن ديلميان براى فتح كرمان دست از محاصره برداشت و بخراسان برگشت . ص 131 س 1 و ذلك فى سنة ثمان و ثمانين . . . در هر دو نسخه بجاى ثمانين ثلاثين نوشته شده و اين درست نيست و از تحريف نساخ است . ايضا س 1 و درين مدت امير ابو سعيد سيمجور . . . در تواريخ مشهور در امراى سيمجورى كه بروزگار سامانيان امارت خراسان داشته و يا مدعى اين مقام بوده‌اند ابو سعيد نام ديده نشد ، مقصود مؤلف از ( درين مدت ) زمان غيبت محمود است كه پس از