علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )
240
تاريخ بيهق ( فارسى )
اليوم اطلع للرياسة سعدها * فتجملت و تعطرت بجماله و غدت مراعى المسلمين مريعة * فى خصب دولته و فيض سجاله لا زال فى التاييد و الاقبال ما * صلى الاله على النبي و آله الفقيه ابو الفتح احمد بن محمد البخارى « 1 » مولد او از بخارا بوده است و منشأ در ناحيت بيهق ، و او محدث و مذكر و فقيه بوده است ، اخبار روايت كند از ايمهء بخارا ، و از شاگردان قاضى ابو زيد بوده است ، و او را اينجا « 2 » عقب بود ، محمد . و محمد را دو پسر بود ، شهاب الملك ابو الفتح احمد و صاعد . اين ابو الفتح « 3 » خطى داشت چون پر طاوس ، جمله اقلام و ترتيب آن او را ميسر بود ، و در ديوان امير اجل شهيد اختيار الدين جوهر النباجى محرر بود و نايب خطير الدين مستوفى ، در مصاف قطوان كشته آمد ، و صاعد عالم بود بوجوه قراءات قرآن ، اغترب و لم يسمع منه خبر ، رحمهم اللّه . الامام النادر ظهير الدين على بن شاهك القصارى مولد و منشأ او قصبهء سبزوار است ، اولا « 4 » از اهل بيوتات و خاندان صلاح است از جوانب ، و در عهد صبى حس بصر او را « 5 » خلل رسيده است ، و او با فقد بصر در علم « 6 » قرآن و نحو و وجوه قراءات از مشهور و شواذ بغايت رسيد ، بعد از آن در علوم ادب و لغت و نحو و توابع آن ، بعد از آن در علوم فقه و مناظره و در اصول و امثال اين « 7 » ، و در علوم حكمت و معقولات قصب السباق ربوده ، و در علوم حساب و رياضى از اقليدس و مجسطى بغايت رسيده ، و از نوادر جهان و عجايب روزگار كه در هيچ تاريخ و عهد « 8 » نشان ندادهاند آنست كه اين امام اشكال اقليدس و مجسطى بيان كند شاگردان را بروشنترين وجهى و تفهيم كند بآسانترين طريقى ، و سالهاست تا تقويم كواكب درين ديار او مىكند ، از زيج حروف بر وى املا مىكنند « 9 » و او در خيال آن ضبط مىكند و حساب اوساط و اوجات و مقومات و عروض و تسييرات كواكب
--> ( 1 ) نص ، البخارائى . ( 2 ) آنجا . ( 3 ) نص ، ابن ابو الفتح . ( 4 ) كذا و شايد و لكن بوده است . ( 5 ) از آبله خلل رسيده است . ( 6 ) در علوم . ( 7 ) آن . ( 8 ) نص ، كه در هيچ و عهد . ( 9 ) نص ، املا كنند .