( 5 ) علاء الدين عطا ملك جوينى صاحب تاريخ جهانگشا در جلد دوم آن كتاب در صفحهء اول فصلى راجع بتاريخ خوارزمشاهيان از مشارب التجارب بيهقى نقل نموده است ولى سهوا آن كتاب را ذيل تجارب الامم ابو على مسكويه پنداشته و حال آنكه بتصريح خود بيهقى در همين تاريخ بيهق ورق 7 ص 13 ( ص 20 اين نسخه ) كتاب مشارب التجارب ذيل تاريخ يمينى است نه ذيل تجارب الامم مسكويه ، چنان كه گويد « و من از آخر كتاب يمينى تاريخى ساختم نام آن مشارب التجارب و غوارب - الغرائب الى يومنا هذا » و همانا منشأ سهو جوينى ظاهرا كلمهء ( تجارب ) در ( مشارب التجارب ) بوده است كه جوينى توهم نموده كه اشاره بتجارب الامم مسكويه است ، بخصوص كه موضوع هر دو كتاب يعنى هم تاريخ يمينى و هم تجارب الامم مسكويه هر دو تاريخ است و هر دو نيز در ازمنهء متقاربه تأليف شده‌اند - تجارب الامم در حدود سنهء 370 و تاريخ يمينى در حدود سنهء 410 - و شكى نيست كه مراد از تجارب در مشارب التجارب معنى لغوى آنست كه جمع تجربه باشد . ( 6 ) حمد اللّه مستوفى در تاريخ گزيده ( مؤلف در سنهء 730 ) مشارب - التجارب را در جزو مآخذ خود مىشمرد ( طبع اوقاف گيپ ص 8 ) ( 7 ) حاجى خليفه در كشف الظنون در تحت عناوين تاريخ بيهق و دمية القصر و غرر الامثال و درر الاقوال و كتاب العروض و كنز الحجج فى الاصول و مشارب التجارب و غوارب الغرائب و وشاح دمية القصر و قوام علوم الطب ، و شايد در غير اين موارد نيز ذكرى از مؤلف و بعضى تأليفات او كرده است . ( 8 ) دزى ، مستشرق معروف هلاندى در فهرست نسخ عربى و فارسى و تركى ليدن ( هلاند ) ج 2 ص 294 - 295 بمناسبت نسخهء كه از اختصار تتمهء صوان الحكمة تأليف بيهقى در آن كتابخانه موجود است شرحى مفيد از مؤلف و از آن كتاب او مسطور داشته است . ( 9 ) ساخائو ، مستشرق معروف آلمانى در ديباچهء كتاب الآثار الباقية لابى ريحان البيرونى صفحهء سى الى سى و دو ترجمهء حال ابو ريحان را به عين عبارت از كتاب