ميرزا شمس بخارايى
77
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
عزيمت نمود . در دشتى وسيع تلاقى فريقين واقع شد و ده روز على التّوالى از دو طرف نايرهء حرب اشتعال داشت . بسيارى از مردان جنگ در ميدان نبرد مطروح افتادند . روز يازدهم امير مير حيدر صفوف مقاتله را آراسته كرده ، پس از جزئى گير و دار ، لشكرى جرّار انتخاب نموده به يك مرتبه خود را بر قلب لشكر دشمن زده ، تركمانان و اورگنجيان را پاى مردانگى لغزيده ، تاب مقاومت نياورده ، يك مرتبه پشت به لشكر بخارا نموده به طرف رودخانهء آمو فرار نمودند كه شايد به دستيارى قايقها رود آمو را گذشته باشند . امير مير حيدر متعاقب آنها مركب مىتاخت و از كشته پشته مىساخت . ايلت نظرخان به سرعت تمام خود را به رودخانهء آمو رسانيده با چند تن از متّصلان و سران سپاه خود را به قايق افگنده فرار نمود . چون اجل محتوم دو اسبه از پى او مىتاخت ، در وسط رود آمو گريبانش را گرفت ؛ و آن چنان است كه قايق از شدّت هول و سنگينى و صدمات امواج يك مرتبه فرو رفت و تمام راكبين را رخت حيات و فرار به آب داد . از آن طرف مير حيدر در رسيد و لشكر فرارى را از دم شمشير بگذرانيده ، هر كه از دم تيغ فرار مىنمود و خود را به رود آمو مىزد ، طعمهء ماهيان مىگرديد . از تمام آن لشكر احدى جان بدر نبرد . پس لشكر بخارا با غنيمت بىشمار به بخارا مراجعت نمودند . روز ورود ، تمام نقاره خانهها « 1 » طبل شادى كوفتند و از غرق شدن ايلت نظر خان و فتح امير حيدر چند روز در بخارا سور و سرور بر پا بود . از اطراف و اكناف نامههاى تبريك فتح در رسيد . پس از آنكه مير حيدر و لشكر بخارا چند روزى بياسود و از خستگى راه بر آمدند ، دوباره فرمان داد تا لشكرى جمع شده به طرف سمرقند كه طوايف ختايى و قبچاقى و قره قالپاق متصرّف شده بودند بشتافت . مير علم خان و دانيال آتاليخ را از لشكر امير حيدر آگاهى رسيد ، شهر و اطراف را گذاشته ، به جانب اوطان خود به شتاب تمام حركت نمودند . امير مير حيدر همه جا به تعاقب آنها مسارعت مىنمود . ختائيان و قبچاقيان و قره قالپاقها خود را به قلعهء چالاك كه حصنى حصين بود رسانيده ، در آنجا
--> ( 1 ) . اساس : نقارخانهها .