ميرزا شمس بخارايى

31

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

كشتگان ريختند و شاه با اسبش در آن فرود آمد و بدينگونه بر خشم خود چيره شد . « 1 » در سال 1021 ه . ق / 1613 م ، زمانى كه امام قلى خان براى دفع قزاقان عازم سمرقند شده بود ، رستم محمّد سلطان فرزند ولى محمّد خان كه پس از كشته شدن پدرش در هرات سكنى داده شده بود ، بدون اطلاع رسمى دولت ايران ، براى به دست آوردن ميراث پدرى ، در مرزهاى غرجستان به گرد آورى اوزبكان ماجراجو ، اقدام كرد . در بهار سال 1021 ه . كه امام قلى خان و برادرش ندر محمّد خان در ناحيهء سمرقند ، مشغول دفع قزاقان بودند ، رستم محمّد از اين فرصت سود جسته ، با سه هزار سوار به بلخ حمله برد . حاكم بلخ به سبب شمار اندك سپاه خود و عدم توانمندى در برابر نيروهاى مقابل ، ناگزير با خانوادهء ندر محمّد خان به ارگ پناه برد و رستم محمّد توانست شهر را به آسانى اشغال كند . در اين هنگام مادر ندر محمّد خان به عرصهء سياست وارد گرديده و رستم محمّد سلطان را فريب داد . اين زن براى برقرارى صلح به رستم محمّد سلطان پيشنهاد كرد تا دختر ندر محمّد را به عقد ازدواج خود در آورد . هواى ازدواج با اين دختر ، رستم محمّد را به تاج و تخت سمرقند مطمئن مىساخت ، امّا منظور مادر ندر محمّد خان اتلاف وقت تا رسيدن ندر محمّد براى رهايى خانواده و پايتخت بود . نيرنگهاى اين زن سرانجام به نتيجه رسيد و هنگامى كه ، رستم محمّد در خواب و خيال به دست آوردن عروس و تاج و تخت پادشاهى بود ، گرفتار حملهء ندر محمّد شد . حمله به قدرى سريع و غافلگيرانه بود كه او هيچ فرصتى براى دفاع نداشت . رستم محمّد تنها توانست بر اسب سوار شده و به همراه سى تن از ياران با وفاى خويش به سوى ماروچاق راه كشد . سرانجام رستم محمّد در دشوارترين شرايط به غرجستان رسيد و سپس به هرات بازگشت . اين ماجرا ، مورد توجّه شاه عباس قرار نگرفته و آن را نشانه‌اى از ناسپاسى وى تلقى كرد . « 2 » امام قلى خان در روزگار خود با هندوستان روابط دوستانه داشت . آنان فرستادگان خود را با هداياى فراوان به دربار يكديگر اعزام مىكردند . چنان كه يك بار پنجاه هزار

--> ( 1 ) . تاريخ مقيم خانى / 57 ، تاريخ افغانستان / 104 ، 105 . ( 2 ) . زندگى شاه عبّاس / 240 ، 241 .