ميرزا شمس بخارايى
32
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
روپيهء هندى از جهانگير فرمانرواى مغولى هند دريافت كرد . « 1 » يا هنگامى كه شاه عباس قندهار را به قلمرو ايران افزود ، در نامهاى امام قلى خان خطاب به جهانگير چنين نوشت : « چون شاه عباس به مدد فرصت قلعهء قندهار را به تصرف خود آورده . اگر پادشاه زادهء جهان و جهانيان ، يعنى شاه جهان ، صاحبقران ثانى كه به گفتهء غرض گويان متهم به عدم اطاعت گرديده ، به مهم تسخير قندهار مأمور گردد ، ما هر دو برادر به اتفاق رفاقت نموده ، بعد تسخير قندهار براى تصرف آوردن خراسان كمر بسته آن بلاد را نيز به تصرف اولياى دولت خواهيم آورد . از جملهء آن ولايت مفتوحه هر چه شمايان عنايت خواهيد فرمود ، بدان قناعت خواهم نمود و مدام در امداد و اعانت ملك قديم و جديد خواهم كوشيد . » « 2 » روابط سياسى امام قلى خان با روسها رابطهء امام قلى خان با دولت روسيه نيز دوستانه بود . در سال 1619 ميلادى نمايندهاى از جانب فرمانرواى بخارا به منظور برقرارى رابطه با اولين تزار سلسلهء جديد ميخائيل فدرويچ رومانوف به مسكو رفت و در همان سال متقابلا نمايندهء روس به نام ايوان خو خلوف به بخارا اعزام شد . سفيرانى كه در آن روزگار از روسيه به خانات آسياى مركزى اعزام مىشدند ، بيشتر در پى آزادى اسراى روسى از بند خانان ماوراء النهر بودند كه خو خلوف بيش از ساير سفرا به اين مقصود رسيد . با تلاش او از طرف خان بخارا سى و يك تن و خان خيوه سيزده تن آزاد شدند . « 3 » با همهء سفّاكى و ستمگريهاى امام قلى خان ، بلخ و بخارا در روزگار وى از آرامشى برخوردار بود كه موجب شكوفايى شهرها و رونق بازرگانى خارجى ، بويژه با هندوستان و روسيه شد ؛ چنان كه محمّد سليم بخارى در اين مورد مىنويسد : « دنيا خود را دو بار به عروسى آراسته است : يك بار در وقت سلطان حسين ميرزا به هرات ، يك بار در زمان امام قلى خان در بخارا . » « 4 »
--> ( 1 ) . منتخب اللباب ، ج 1 ، حصه اوّل / 400 . ( 2 ) . مأخذ پيشين / 405 ؛ شاه جهان نامه ، ج 1 / 261 ؛ تاريخ مقيم خانى / 60 ، 61 . ( 3 ) . خاور شناسى در روسيه و اروپا / 216 ، 217 . ( 4 ) . كشكول سليمى / 246 .