پس از مرگ احمد شاه درّانى سرزمينهاى شمال افغانستان ( كرانهء جنوب آمو دريا ) تا امارت امير دوست محمّد خان باركزايى ( 1843 - 1878 م ) ميان اميران بخارا و افغانستان دست به دست مىگشت و خانان محلّى نسبت به قوت و ضعف دولت مركزى از آنها اطاعت مىكردند و ماليات مىپرداختند . امير مذكور در سال 1850 م ، سپاه مختصرى به فرماندهى سردار محمّد اكرم به شمال افغانستان فرستاد . خانان محلّى يكى پى ديگر نزد سردار آمده ، اطاعت خود را به دولت مركزى اظهار داشتند و پرداخت ماليات را قبول كردند . سردار ، اين فيودالها را بر سر حكومتهاى محلّى خود باقى گذاشت . شاه مراد خان در تخارستان ، ايشان اوراق خان در بلخ ، مير صدور در آقچه ، مير حكيم خان در شبرغان ، بابه بيگ خان در ايبك ( سمنگان ) ، غضنفر خان در اندخوى ، گنجعلى خان در تاشقرغان ( خلم ) ، محمود خان در سر پل ، خود سردار محمّد اكرم خان به عنوان والى تمام سرزمينهاى شمال در بلخ اقامت گزيد . امّا اين آرامش ديرى دوام نكرد و به زودى جنگهاى فيودالى آغاز گرديد ، زيرا روش امير دوست محمّد خان اين بود كه حكومتهاى محلّى افغانستان ، همه در اختيار پسرانش باشد . در حالى كه فيودالان محلّى به چنين روشى تن در نمىدادند . چنان كه در سال 1851 م ، نخست خانان محلّى بلخ و آقچه و سپس محمود خان سرپلى بر ضدّ دولت به پا خاستند . خانان مذكور ، هر چند كه به شدّت سركوب و دو تن از آنان به نام : ايشان اوراق و ايشان صدور دستگير و به كابل فرستاده شدند ، امّا قيام خاموش نشد . افغانستان در مسير تاريخ / 582 و 853 . آنچه از فحواى تاريخ ظفرنامهء خسروى پيداست ، سرزمينهاى قندز ، شغنان ، بدخشان ، تالقان ، تاشقرغان جزو متصرفات امير نصر اللّه منغيتى ( 1860 - 1885 م ) شمرده مىشد و خانان سرزمينهاى ياد شده نيز از امير بخارا اطاعت مىكردند و ماليات به وى مىپرداختند . ر ك : - 39 تا - 41 ظاهرا اطاعت از امير بخارا تا روزگار امير عبد الرّحمان ادامه داشت . بساط فيوداليزم در دوران امارت عبد الرّحمان ( 1880 - 1901 م ) برچيده شد و سرزمينهاى شمال افغانستان ناگزير به اطاعت از دولت مركزى گرديدند . پس از مرگ امير ، در روزگار امير حبيب اللّه ( 1901 - 1919 م ) اين آرامش به هم نخورد و سرزمينهاى بدخشان ، تخارستان و تالقان در اسناد ديوانى به نام تركستان ثبت شد . راهنماى قطغن و