جعفر حميدى
376
تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ( فارسى )
كه به امر سليم به عنوان گروگان به قسطنطنيه اعزام شدند ، آخرين « خليفهء عباسى » در دربار مماليك در قاهره بود ، كه متوكل نام داشت . بعضى از مورخين گويند كه متوكل رسما خلافت را به سليم واگذاشت ، ولى ظاهرا اين خبر مجعول ، و براى موجه قلمداد كردن ادعاى سلاطين عثمانى است بر خلافت . فتوحات سلطان سليم در ممالك مسيحى تأثيرى فراوان داشت . پاپ لئوى دهم در صدد برآمد كه امپراطور امپراطورى مقدس روم و سلاطين انگلستان و فرانسه را به جنگ با تركان عثمانى تحريك كند ، ولى توفيق نيافت . سليم در حالى كه مقدمات تسخير جزيرهء رودس را فراهم مىكرد ناگهان درگذشت ، و پسرش سليمان جانشين او شد ( سليمان قانونى ) . سليم فرمانروايى خودرأى و خونخوار بود . به سبب كشتارها و اعدامهايى كه به امر وى روى داد ، به ياوز معروف شد . ولى سازمان - دهندهاى لايق بود ، و در دورهء او امپراطورى عثمانى اقتدار فراوان يافت . سليم شعر نيز مىگفت . ديوانش كه تماما به فارسى است در 1306 هجرى قمرى در قسطنطنيه ، و سپس در 1904 در برلين به امر ويلهلم دوم به چاپ رسيد . ( د . م . ج 1 ص 30 - 1329 ) 82 . حلب halab شمال غربى سوريه ، بر رود قويق qovayq يا گوگسو geksu به فاصلهء 110 كيلومترى شرق مديترانه . مقر 4 اسقف اعظم ( كليساهاى يونانى ، ارمنى ، كاتوليك ، و پروتستان ) است . صنعت ابريشم آن مهم است و تجارت توتون و پشم دارد . حلب يكى از قديمترين شهرهاى موجود و احتمالا از تأسيسات حتيهاست و نامش در كتيبههاى بغازگوى و متون بابلى ( مربوط به 750 ق م ) آمده است و در متون مصرى در قرن 16 ق . م و نيز به مناسبت جنگ سال 1288 ق . م مصريان با حتيها در قادش ذكرش رفته است . حلب ظاهرا مطابق ارام صوبه arame sube است كه در عهد قديم مذكور مىباشد . سلوكوس اول نام برويا beroya ، به آن داد . خسرو انوشيروان آن را فتح كرد ( 540 ب . م ) و حلب سخت آسيب ديد . حلب چندى مقر حكام امويان در شام بود و سپس چندى در دست سلاجقه شام و در 541 - ح 577 ه . ق جزء قلمرو اتابكان شام بود . در قرن 6 هجرى 3 بار از زلزلههاى سخت آسيب ديد كه پس از آن نور الدين زنگى شهر را از نو بنا كرد در 579 ه . ق حلب به دست صلاح الدين ايوبى افتاد و تا تصرف شهر به دست هولاكو خان در دست خاندان ايوبى بود . سپاهيان هولاكو چند روز شهر را تاراج كردند . اما استيلاى مغول ديرى نپاييد در سال 659 ه . ق هولاكو در حمص شكست خورد و از سوريه خارج شد و حلب تحت استيلاى مماليك مصر درآمد . حلب در 853 ه . ق گرفتار هجوم امير - تيمور شد و سپس دچار جنگهاى متعدد با ارامنه و تركمانان آق قوينلو و قراقوينلو و تركان عثمانى گرديد و آخر الامر تركان عثمانى به خدعه بر آن دست يافتند . در جنگ جهانى اول سپاهيان بريتانيايى و عرب آن را اشغال كردند ( اكتبر 1918 ، و در 1920 تحت قيمومت فرانسه درآمد و در 1941 جزو جمهورى سوريه گرديد . حلب آثار و ابنيهء نظامى و مذهبى و شهرى فراوان دارد كه اغلب به خوبى محفوظ ماندهاند و تاريخ همهء آنها تقريبا معلوم است . خسرو انوشيروان باروهاى شهر را خراب كرد ولى قلعهء آن را برجاى گذاشت . قلعهء حلب بسيار قديمى است و آثار ديگرش عبارتند از