جعفر حميدى
348
تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ( فارسى )
بيزانسيها همهء اتباع مسلمان تابع خلفا را ساراسن خواندند ، و اين تسميه تا اواخر قرون وسطى و حتى پس از سقوط خلافت بغداد هم معمول بود ، و به وسيلهء بيزانسيها از طريق جنگهاى صليبى وارد اروپاى غربى گرديد ، و در مورد همهء عربها و محصولات ممالك شرقى رواج يافت . ( د . م . ج 1 . الف - س ص 122 ) 31 . قحطان ، بنابه روايات عرب ، جد قبايل عربستان جنوبى يا يمنى در برابر عدنان ( جد تمام قبايل عربستان شمالى ) . قبايل قحطان به دو شاخهء مهم حمير و كهلان تقسيم مىشدهاند . قبايل حمير اهل حضر ( شهرنشين ) و قبايل كهلان چادرنشين و بيابانگرد يا نيمه چادرنشين بودهاند و در زمان پيغمبر اسلام ، بيشتر اين قبايل به عربستان شمالى و حتى سوريه مهاجرت كرده بودند . ميان قبايل قحطان و عدنان از همان اوان پيش از اسلام خصومت و رقابت نه تنها در قلمرو سياسى و اجتماعى ، بلكه در پهنهء ادب هم وجود داشته و به دفعات شدت و ضعف به خود گرفته است . ( د . م . ج 2 ص 2015 ) 32 . ساوه شاه save sah يا ساوه در شاهنامه ، پادشاه تركان كه در عهد هرمز پسر انوشيروان از راه هرى به ايران تاخت و به دست بهرام چوبين سردار ايرانى كشته شد . 33 . بندوى Banduy در داستانهاى ملى از سرداران ايران دايى خسرو پرويز و همراه با برادرش بسطام ، ياور خسرو پرويز . بندوى و بسطام در فرار خسرو پرويز و بعد به تخت نشستن او كمك فراوان كردند و عاقبت خود مغضوب و مقتول گرديدند . 34 . ابن قتيبه [ ابو محمد عبد اللّه بن مسلم بن قتيبه ] ، 213 - 276 ه . ق مورخ و نويسنده و لغوى مسلمان . اصلا ايرانى بود ، در كوفه يا بغداد متولد شد و در دينور رونق يافت و به همين جهت به ابن قتيبهء دينورى معروف است . پيشواى مدرسهء نحو بغداد بود كه مخلوطى از دو مدرسهء كوفه و بصره است . آثار عمدهاش عيون الاخبار ، كتاب المعارف ( تاريخ عمومى از به دو خلقت ) ، كتاب الشعر و الشعراء و كتاب ادب الكاتب است . ( د . م . ج 1 ص 21 ) 35 . ثعالبى [ ثعالبى مرغنى ] ، شهرت ابو منصور حسين بن محمد مرغنى ، مورخ عربىنويس معاصر نصر بن سبكتكين ( وفات 412 ه . ق ) ( برادر محمود غزنوى ) . از مردم مرغن ( ناحيهء غور ، افغانستان ) بود . كتاب غرر السير يا غرر اخبار ملوك الفرس و يسرهم ، كه به ابو منصور عبد الملك ثعالبى منسوب شده است ، ظاهرا از اين ثعالبى است . اين كتاب را مؤلف به نصر ، سپهسالار خراسان اهدا كرده است . اين كتاب مشتمل بر تاريخ از خلقت عالم تا زمان محمود غزنوى است . قسمتى از جزء اول آن را كه مربوط به ايران است زوتنبرگ در 1900 در پاريس منتشر كرده و آن را به ابو منصور عبد الملك ثعالبى نسبت داده است . اين قسمت كتاب مخصوصا از اين جهت اهميت دارد كه در بسيارى موارد خيلى بيش از طبرى به مآخذ قديم شاهنامه نزديك است . ( د . م . ج 1 ص 713 ) 36 . بنى لخم [ پسران لخم ] يكى از قبايل عرب كه اصلشان از يمن بود . گروهى از آنان در