معبد را به عنوان خراج تسليم كرد . اشعياى نبى معاصر وى بود . ( د . م . ج 1 ، الف - س . ص 59 ) 115 . حزقيا hezqiyya ، وفات حدود 698 قبل از ميلاد ، شاه ( حدود 727 - حدود 698 قبل از ميلاد ) يهودا ؛ جانشين آحاز . وقايع عمدهء زمان او دو هجوم ( 701 قبل از ميلاد و حدود 690 قبل از ميلاد ) سناخريب آشورى است . در هجوم اول ، سناخريب پيروز شد ، ولى در هجوم دوم ، پيدايش طاعون در قشون آشور مملكت يهودا را نجات داد . حزقيا از بهترين شاهان يهودا بود ؛ و به سخنان اشعيا و ميكاه نبى گوش مىداد ( دوم پادشاهان 18 - 20 ؛ دوم تواريخ 29 - 32 ؛ اشعيا 36 - 39 ؛ امثال 1025 ؛ متى 101 ) 116 . سناخريب Senaxrib وفات 681 ق . م ، شاه ( 705 - 681 ق . م ) آشور ؛ پسر سارگن دوم . بيشتر سلطنت خود را در كشمكش براى حفظ امپراتوريى كه پدرش بنياد افكنده بود گذراند . نخستين جنگ او ظاهرا با بابل بود بعدها براى خواباندن شورش ملل غربى ، كه از جانب مصر حمايت مىشدند ، به فنيقيه و فلسطين لشكر كشيد . بعد از شكست مصريان ( 701 ق . م ) ، آمادهء تصرف اورشليم شد . حزقيا ، به توصيهء اشعيا ، داير بر شركت نكردن در شورش بر ضد آشور اعتنا نكرد . در نتيجه ، سناخريب چندين شهر يهوديه را ويران كرد ، اورشليم را محاصره نمود ، و خراجى سنگين از شاه يهود مطالبه كرد . بيقين نمىتوان دانست كه ، طاعونى كه ، به روايت تورات ، لشكريان سناخريب را هلاك كرد ، در همين تاريخ ظهور كرده يا پس از اين پديد آمده است . به هر حال ، سناخريب به سبب آشفتگى امور بابل ، بدان سامان بازگشت ، و به جنگ دريايى با كلده پرداخت . عيلام را ويران كرد . چندى بعد بابل را مسخر و ويران نمود . كانالها و آبراهها و كاخى مجلل ، در نينوا ساخت . عاقبت دو تن از پسرانش ، كه بر برادر خود ، اسرحدون حسد مىورزيدند ، او را به قتل رسانيدند . ( د . م . ج 1 ، الف - س . ص 1341 ) 117 . اسرحدون asarhaddun ، پادشاه ( 681 - 668 ق . م ) آشور ، پسر سناخريب . شورشها را فرو نشاند ؛ كلدانيان را مغلوب كرد ؛ مصر را فتح نمود ( 673 - 670 ق . م ) ؛ عيلام را مطيع ساخت . آشور بانيپال جانشينش شد . از بناهاى بزرگى كه ساخته ، قصر نمرود است در نزديكى نينوا . اسرحدون از جمله شاهان بزرگ آشور است . او همچنين شهر بابل را كه پدرش ويران كرده بود از نو بنا كرد و قسمتهايى از عربستان و ماد را كه ظاهرا پدرش از دست داده بود مطيع ساخت و ممفيس را در مصر گرفت . 118 . آسوربانى پال asur - bani - pal يا آشوربانى پال ، بزرگترين پادشاه ( 668 - 633 قبل از ميلاد ) آشور ؛ پسر و جانشين اسرحدون . وى را با ساردانا پالوس ( Sardana palos ) مأخذ يونانى و اسنفر ( osnaffar ) تورات يكى مىدانند . جنگجويى مقتدر و مخوف بود . در سلطنت وى امپراطورى آشور به اوج رفعت رسيد ولى به سبب جنگهايى كه در عهد او روى داد اساس امپراطورى آشور متزلزل شد ، و چندى بعد دولت آشور منقرض گرديد . مصر را گرفت ، و پسامتيك اول را به نيابت سلطنت آنجا منصوب نمود . مملكت عيلام را