5 / مسند ابى حنيفه بروايت امام ابو يوسف طبع قاهره 1327 ه و به 12 روايت ديگر نسخه‌هاى خطى دارد . 6 / وصاياى ابو حنيفه شش نسخه بروايات مختلف كه برخى طبع شده است . 7 / كتاب العالم و المتعلم طبع حيدرآباد دكن 1349 ه . 8 / القصيدة النعمانيه در مدح حضرت رسول طبع‌هاى متعدد دارد . 9 / رساله به عثمان بستى طبع حيدرآباد 1321 ه 10 / مجادلة لاحد الدهريين نسخهء خطى قاهره . 11 / معرفة المذاهب نسخهء خطى كلكته و رامپور و پترسبرگ . 12 / نصايح خطى اسكندريه . 13 / الضوابط الثلاثه خطى . 14 / رسالة الفرايض خطى پتنه . 15 / الدعاء الماء ثور خطى پتنه . 16 / المنبهات على امور الواجبات منظوم خطى . 17 / قصيدهء خطى در اياصوفيا . در انتساب اين كتب به حضرت امام محققان شك دارند ، ولى تعاليم و اجتهادها و مآثر تشريعى و فقهى او بحديست كه تاكنون هم مليونها نفوس اسلامى از ملل مختلف شرقى و غربى بين مجراى نيل و گنگا گرويدهء مذهب حنفىاند . امام ابو حنيفه و شاگردان دبستان فقه او را به سبب توسع در قياس و استحسان اهل رأى شمرده‌اند ، و او واضع فقه تقديرى است ، كه احكام برخى از مسايل واقع نشده را بيان كرد ، و علم فقه را توسيع داد . « 1 » حضرت امام اواخر دورهء اموى و اوايل عباسى را درك كرده بود و اين عصريست كه از جهت پيدايش عقايد و فرق و اهواء و نحل در تاريخ اسلام امتياز خاصى دارد ، و مذاهب و فرق مختلف مانند خوارج - شيعه - مجبره - معتزله و غيره وجود داشت ، كه

--> ( 1 ) - تاريخ تشريع 238