عبد الحي حبيبى

62

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

هشتم : رتبيل عصر صفارى از 234 تا 249 ه كه بقول تاريخ سيستان و گرديزى و ابن خلكان و عوفى بطرفدارى صالح بن نضر با يعقوب درآويخت و كشته شد . وى در تخت روان حركت ميكرد و تخت سيمين داشت و نامش رتبيل در قصيدهء محمد بن وصيف مذكور است . برادرش ( احرسى ) « 1 » بزنهار يعقوب آمد و به سيستان فرستاده شد . اين رتبيل كاكازاده‌يى هم داشت كه نام او اسلامى و عربيست ، يعنى صالح بن حجر كه يعقوب او را حكمران رخد نمود ولى وى در ( 252 ه ) عاصى شد ، و عاقبت خودكشى كرد ( تاريخ سيستان ) نهم : پسر رتبيل ( 250 - 258 ه ) وى پسر رتبيل سابق الذكر نمبر هشتم بود و تاريخ سيستان او را گبر گويد ، بعد از قتل پدر دربست محبوس بود ، در سنه 255 ه بگريخت و سپاه فراهم آورد و رخد بگرفت . يعقوب او را بشكست و به كابل گريخت . چون يعقوب برگشت وى زابلستان را باز بدست آورد ، تا كه در سنه 258 يعقوب او را در حصار ناى ( اجرستان ) بگرفت ، و بند بر نهاد ( تاريخ سيستان ) و درينجاست كه دودمان قديم و تاريخى رتبيلان از بين ميرود ، و شاهى اين سرزمين به موسس دودمان صفاريان يعقوب ليث انتقال مىكند ، و بعد ازين در تاريخ نامى از رتبيل ديده نمىشود . ناگفته نماند كه تاكنون نام رتبيل بر مسكوك يا كتيبه‌يى ديده نشده و در سفر نامهاى زايران چينى و مورخان هندى نيز ذكرى از ايشان نيست و چون زايران - چينى به اواسط زابلستان نگذشته‌اند ، بنابرين ذكرى از ملوك آن را هم ندارند .

--> ( 1 ) - اين نام در نسخهء خطى تاريخ سيستان بدون نقاط است و آن را احربنى و احرسى و غيره توان خواند ، حدس من اينست كه اصل آن خرشبنى باشد نزديك نام خرشبون كه در اعلام اجداد افغانان ديده مىشود ، و در مطلع سعدين سمرقندى خرشوانى است ( مطلع سعدين 2 / 359 طبع لاهور )