پايتخت در نشيب كوه بچه كاين و در پهلوى آن يك وادى به طول 6 يا 7 لى ( در حدود سه ميل ) افتاده و در شمال آن صخره‌هاى كوهسار واقعست . و در آن گوسپند و اسپ و مواشى و گندم فراوان و ميوه‌اند كست ، لباس مردم از پوست و پشم ساخته مىشود . تمثال سنگى بودا بارتفاع 140 تا 150 فت در شمال شرق پايتخت در كوهى ايستاده و الوان زرين آن بهر طرف تلالوء داشته و زيورهاى گرانبهاى آن چشمها را خيره كند . در شرق اينجا معبديست كه يكى از شاهان سلف ساخته و در مشرق آن مجسمهء ايستادهء ساكيا بودا بارتفاع صد فت از سنگ فلزى ساخته شده ، اولا اعضاى مجسمهء مذكور را جداگانه ريخته و بعدا باهم وصل كرده‌اند . و در شرق پايتخت بفاصله 12 لى ( 4 ميل ) ديريست كه در ميان آن مجسمهء خوابيدهء بودا در مقام وصول به مرتبت نروانا وجود دارد ، و طول آن تا هزار فت است . و در جنوب غرب بفاصله دو صد لى ( 60 ميل ) آب ايستاده چشمه‌سار صاف و درخشان ( اكنون بند امير ) موجود است . « 1 » هيون تسنگ راجع به آثار مقدس بودائيان كه در معابد باميان بوده تفصيل داده است ، كه ما در فصل اول كتاب شرح آن را داده‌ايم . در عصر اسلامى باميان موجود و هنوز هم تا يغماى چنگيز مسكون مردم بود ، و چنانچه گفته‌ايم ، فاتحان اسلامى خاندان شيران حكمرانان باميان را بعد از قبول دين اسلام بر جاى گذاشتند ، و برخى از معابد قديم هم تا عصر يعقوب ليث صفارى ( حدود 258 ه 871 م ) باقى ماند ، چنانچه او بعد از فتح باميان ، برخى از بتان آنجا را به مدينة السلام بغداد فرستاده بود . « 2 » و مورخان اسلامى دو بت باميان را سرخ بت و خنك بت و پادشاه آن را شير ميخواندند ، « 3 » و اين همان نامهاى محلى شيرين زبان دريست كه در نسخ خطى عربى كتب جغرافيا و تاريخ مسخ گرديده ، و در نسخ مطبوع الفهرست ابن نديم به شكل جنبكت و زنبكت ؟ در آمده است ، در حالى كه نويسنده در يك نسخهء خطى كابل آن را حنكبت و صرحت هم ديده‌ام ، كه همان خنك بت و سرخ بت حدود العالم باشد .

--> ( 1 ) - سى - يو - كى كتاب اول 113 ببعد ( 2 ) - الفهرست 486 ( 3 ) - حدود العالم 62