ابن نديم گويد : كه هندوان فراوان به زيارت اين بتها از مسافات دور آيند ، و قربانيها و بخورات را تقديم دارند ، و در اطراف اين معبد عظيم ، زاهدان و راهبان فراوان باشند ، و اصنام زرين و گوهر اندود آن بىنظير و مستغنى از وصف است ، و هنود از راه دور بحر و بر بطواف آن مىشتابند . « 1 » باميان و بتان آن در ادبيات و روايات عصر اسلامى تا مدت چهار قرن آينده شهرت داشت ، و چنانچه در فصل اول گذشت ، استاد حسن عنصرى ( متوفى 431 ه ) شاعر دربار غزنه ، داستان « خنك بت و سرخ » باميان را به زبان درى نظم كرده بود . « 2 » و بعد از ان بو ريحان بيرونى آن را بنام « حديث صنمى الباميان » از فارسى به عربى ترجمه كرد . « 3 » و ازين برمىآيد ، كه از زمان قبل از اسلام و بعد از ان داستانى دربارهء اين دو بت باميان ، در بين مردم رواج داشت ، كه متأسفانه هردو اثر درى و عربى عنصرى و بو ريحان از بين رفته است ، و اكنون ما نمىتوانيم دريابيم كه داستان آن دو بت در بين مردم چگونه بوده است ؟ پشاور : ديگر از شهرهاى معروف عصر حلول اسلام پشاور است ، كه شى ، فاهيان زاير چينى حدود 400 م آن را بنام فو - لو - شا يكى از مراكز مهم بودائيان ميداند و گويد كه سكرا SAKRA پادشاه ديوا پيش از جلوس كنيشكا در حدود 100 م منارى را بنام بودا در ان ساخته و كشكول THE ALMS - BOWL بودا هم در انجا بود . « 4 » دو قرن بعد ، زاير چينى هيون تسنگ بتاريخ نومبر 630 م مطابق 9 ه بدين شهر آمد ، و آن را پو - لو - شه - پو - لو و پايتخت گندهارا ميداند ، كه محيط آن 40 لى ( در حدود 13 ميل ) بود ، و حاكمان شاهى كاپيسا ( شمال كابل ) بر ان حكم ميراندند ،

--> ( 1 ) - الفهرست 486 ( 2 ) - لباب الالباب عوفى 2 / 32 ( 3 ) - فهرست كتب محمد بن زكريا 39 ( 4 ) - سفرنامه فاهيان در سى - يو - كى 17