عبد الحي حبيبى

660

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

سغديان آغاز سال خود را از رجوع جمشيد بتخت شاهى مىكردند ، و اعياد و روزهاى خاص بازار داشتند ، كه عيد را آغام ( جمع عربى آن آغامات ) و روز بازار را ماخيره ( معرب آن ما خيرج ) مىگفتند . اول ماه نو سرذ ، نوروز بزرگ بود ، و روز 28 همين ماه عيد مجوسيان بخارا بود كه آن را رامش آغام ميگفتند و در ديه رامش RAMUSH در آتشكدهء آنجا فراهم مىآمدند ، كه آغامات عزيزترين اعياد ايشان بود ، و هر روز به نوبت در نزد رئيس آن قريه براى خورد و نوش گرد مىآمدند ، در ماه نيسنج ( نيسان ) روز دوازدهم آن ما خيرج اول و در ماه بساكنج ( بساك ) روز هفتم بيكنج آغام بود كه در ديه بيكند فراهم مىآمدند . و روز دوازدهم همين ماه ما خيرج دوم ، و روز پانزدهم عيد عمس خواره بود كه درين روز جز ميوه و نبات و شراب چيزى نميخوردند ، و از خوردنيهاييكه به آتش رسيده باشد حذر مىجستند . در ماه اشناخندا : روز 18 عيد با به خواره يا بامىخواره بود كه در ان شيرهء پاكيزه مىنوشيدند ، و روز 26 عيد گرم خواره گرفته مىشد . در ماه مژى خندا : روز 3 قيام بازار ديه كمجكت و عيد كشمين بود . و روز 15 همين ماه بازار طواويس باشد ، كه بازرگانان اطراف در ان ديه تا هفت روز فراهم مىآمدند . در ماه فغكان : روز نخستين اين ماه عيد نيم سرده يعنى نصف سال بود ، و روز دوم آن را « من عيد خواره » ميگفتند كه در آتش‌كده‌ها گرد آمدندى ، و خوراك خاصى كه از آرد ارزن و روغن و شكر سازند بخوردندى . روز نهم فغكان « تسيس آغام » و بيست و پنجم آن اول « گرم خواره » ، و روز نهم ابانج ، آخر عيد گرم‌خواره بود . در ماه مسافوغ : از روز 5 تا 15 عيد بود ، و بعد از آن در ديه شرغ از طرف مسلمانان تا هفت روز بازار برپا مىشد ، كه در كتاب التفهيم آغاز آن را يازدهم و دوام آن را تا ده روز نوشته است . در ماه ژيمدنج : روز 24 عيد « باذامكام » بود ، و در آخر ماه خشوم ، سغديان به ياد