ريشهء آن OBOLOS يونانى و اجنبى است « 1 » ، در حالى كه كلمهء پيسه از بقاياى الفاظ قديم آريايى افغانستانست كه وجه تسميهء آن را بدونهج مىآورند : اول : آريائيان قديم چون به هند هجرت كردند ، سوداگران گياه مقدس سومارا از كوهساران افغانستان به هند مىبردند ، و آن را با گاوان فاقع طلايى رنگ مبادله ميكردند ، كه اين گاوان را پاسو PASU ميگفتند ، كه بعدا بر هر مسكوك و ثروت هم اطلاق گرديد ، و در رومن قديم هم پيسو يا پيكوس PECUS ثروت ، و پول مسكوك هم پيكوس يا پيكو PCECU بود . « 2 » دوم : بقول استاد اوستا و پهلوى سهراب جمشيد بلسارا ، اين كلمه اصلا از پى اى سه PAESA اوستايى گرفته شده ، كه بمعنى نقش يا صورتى تراشيده و حجارى شده بود . ماركوپولو گويد : كه پيزه سكه مسى بود كه در چين هم در زمان قبلاى قاآن رواج داشت ، كه همان پيسهء هندى و كلمهء قديم آرياييست . « 3 » اما درهم و دينار هم از اوايل دورهء اسلامى ( چنانچه درين مبحث تفصيل داده شد ) در افغانستان رواج داشت ، و بقول قدامه بن جعفر دينار طلايى دورهء عباسى عبارت از 15 درهم سيمين بود « 4 » ، و كلمه درهم نيز بقول بلسارا از ريشهء درج DRAJ ( سنجش ) اوستائى برامده ، كه عموما سكهء سيمين بوده ، و 20 در اخم موازى يك ستيتر طلايى بود . همچنين بلسارا را عقيده برينست كه كلمهء دينار نيز از دنار DANAR آريائى گرفته شده كه در ونديداد بمعنى سنگ وزن است . « 5 » بايد گفت : كه وزن دينار اسلامى 3 / 2 گرام - 22 نخود ، و وزن درهم 2 گرام نقره - 15 نخود ، و هر ده درهم عموما يك دينار ، ولى دينار كامل عيار جعفرى برمكى 13 درهم بود . « 6 » در حالى كه در عصر منصور خليفه يعنى اول خلافت عباسى هر دينار

--> ( 1 ) - حواشى برهان 428 به حوالت قاموس يونانى بانگليسى آكسفورد . ( 2 ) - تاريخ افغانستان 1 / 139 ( 3 ) - ايران‌نامه 3 / 215 ( 4 ) - كتاب الخراج 249 ( 5 ) - ايران‌نامه 3 / 215 ( 6 ) - چهل مقاله كسروى 120 طبع تهران 1335 ش