ارزش 15 درهم سيمين داشت « 1 » ، و ده هزار درهم يك بدره BADRA بود . « 2 » دراهم غطريفى و مسيبى و محمدى : در عصر خلفاى اموى و عباسى هر يكى از حكمرانان عراق و خراسان و سيستان و غيره كه از دربار مقرر مىشدند ، اختيار ضرب سكه را در شهرهاى قلمرو خويش نيز داشتند ، مثلا از جملهء واليان خراسان حميد بن قحطبه طايى ( 151 ه 768 م ) و عبد الملك بن يزيد خراسانى ( 159 ه 775 م ) و جعفر بن محمد ( 171 ه 787 م ) و على بن عيسى ( 180 ه 796 م ) و هرثمه بن اعين ( 191 ه 806 م ) و غسان بن عباد ( 202 ه 817 م ) كسانىاند ، كه مسكوكات مضروبهء ايشان موجود است . « 3 » در رمضان 185 ه 801 م غطريف بن عطا ، ماماى هارون الرشيد به حكمرانى خراسان آمد ، وى دراهمى را مركب از فلزهاى متعدد زر و نقره و ارزيز و مس و آهن در كوشك ماخك بخارا سكه زد ، كه آن را سيم غطريفى ( به تلفظ عوام غدريفى ) گفتندى ، و چون اخلاط داشت و سياه آمد ، مردم آن را هر شش غدريفى بيك درهم نقرهء خالص معامله كردندى ، و در سنه 200 ه 815 م بيست درهم نقرهء پاكيزه مساوى بوده با 85 درم غدريفى ، و اين دراهم تا قرن ششم هم در بخارا رواج داشت ، و در سنه 522 ه 1128 م نرخ مبادلهء اسعارى آن‌چنين بود : صد درم نقرهء خالص : 70 درم غدريفى يك مثقال زر سرخ : 2 / 1 7 درم غدريفى « 4 » قراريكه محمد بن جعفر نرشخى ( 289 - 348 ه ) تصريح مىكند ، در عصر خلافت حضرت ابو بكر صديق كانا بخار خدات نخستين بار در بخارا از نقرهء خالص سكه زده ، و بر ان شكل خود را با تاج شاهى نقش كرده بود « 5 » ، و بقول

--> ( 1 ) - تاريخ تمدن اسلامى 2 / 33 ( 2 ) - آثار الباقيه 64 ( 3 ) - زمباور در معجم الانساب 1 / 77 ( 4 ) - تاريخ بخارا 44 ( 5 ) - همين كتاب 7 و 43