عبد الحي حبيبى
499
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
اين قنهرى مخفف قندهارى است ، كه ابن حوقل آن را با صراحت به شكل القندهاريات ضبط كرده « 1 » ، و در نسخ خطى اصطخرى : قاهرى - القندهاريات - القاهريات و غيره بود ، و اين سكه بلا شبهت منسوب به گندهاراى قديمست ، كه البشارى مقدسى رواج آن را تا غزنه نشان ميدهد « 2 » و ما تا مدت چهل سال قبل هم در قندهار مسكوكى سيمين بنام قندهارى داشتيم ، كه وزن آن يك مثقال نقره و مساوى 36 پيسه بود ، كه با رواج مسكوكات جديد كابلى - 60 پيسه از بين رفت . ديگر از مسكوكات رايجهء ولايات شرقى و سند درهميست بنام طاطرى ( مساوى يك درهم و دو ثلث ) كه دينار طلايى هم در انجا رواج داشت ، و اين مسكوك خالص طلايى مساوى سه دينار هندى بود « 3 » و بقول ابن خرداذبه دينار زرين 25 / 4 طلا ، و درهم سيمين 97 / 2 نقره داشت . « 4 » بقول شرف الزمان طاهر مروزى ( در حدود 514 ه - 1120 م ) طاطرى « 5 » قطعات سيم است كه بر ان شكل پادشاه منقوش است ، و هر يكى از ان يك مثقال وزن دارد « 6 » كلمات پيسه و درهم و دينار : پيسه از ازمنهء بسيار قديم در افغانستان و كشورهاى شرقى آن رايج بوده ، و تاكنون هم بطور واحد پولى كوچك مسى يا رويى مانده است . در حدود 1305 ش اصلاح مسكوك بر سيستم عشرى در افغانستان عملى شد ، درينوقت بدون دقت و دلسوزى با تاريخ ، واحد مسكوك قديم و تاريخى پيسه را متروك قرار دادند ، و بجاى اين كلمه كه مقامى و داخلى بود ، پول را گرفتند ، كه
--> ( 1 ) - صورة الارض 2 - 321 ( 2 ) - احسن التقاسيم 481 ( 3 ) - فتوح البلدان 542 و تاريخ سند 373 بحوالت اخبار السند و الهند 147 طبع پاريس . ( 4 ) - تاريخ تمدن ايران ساسانى 300 ببعد . ( 5 ) - شايد طاطرى شكل معرب يك كلمهء داخلى پنبتو ؟ ؟ ؟ باشد ، و ؟ ؟ ؟ در پنبتو بمعنى سينه است افغانان تاكنون هم مسكوكات را بطور زيور بر سينه مىآويزند ، و احتمال ميرود كه اين مسكوك را بسبب آويختن آن بر سينه ؟ ؟ ؟ گفته باشند ، ولى اين حدس محتاج سند و قرينهء خارجيست . ( 6 ) - طبايع الحيوان 35 طبع لندن 1942 م