باغهاى آن موجود است « 1 » . و اين نه جوى مشهور كه برخى تاكنون به همان نامهاى كهن باقى مانده و تا عصر اصطخرى و ابن حوقل يعنى قرن چهارم هجرى هم بود ، وادى هرات را مشروب و سرسبز ميساخت . ديگر از مجارى آبهاى سرزمينى مرو رود بود ، كه وادى مرو و پايتخت خراسان يعنى شهر معروف مرو بدان آبادان بود ، و آن را مرغاب گفتندى . درياى مرغاب از حدود باميان سرچشمه گرفتى ، و وادى عظيمى را كه در ان روستاهاى متعدد بود مشروب ساختى ، تا كه در آخر بحدود شهر مرو رسيدى . در مرو يك واحد آبيارى را « بست آب » گفتندى ، و در سنه 167 ه 783 م هنگاميكه فضل بن سليمان طوسى حكمران خراسان بود ، در مرو پنج هزار بست آب را سرهنگان و مهتران بغلبه از مردم ستده بودند ، ولى فضل آن را واپس بمردم داد ، و بيك سلسله اصلاحات زراعتى دست زد ، يعنى بخشش خراج و ماليات را در بين مردم راست كرد ، و اين رسم را غير از مرو در قهستان و طبسين و آمل و نسا و باورد و هرات و پوشنگ هم رواج داد « 2 » . در ديه زرق نيم فرسخى شهر مرو جايى بود كه آن را بخش آب و به عربى مقسم ماء ميگفتند ، درينجا پيش روى جريان آب ، در چوب جويهاى كوچكى را كنده بودند ، كه هر جوى بسمتى رفتى ، و هر طرف آب مساوى از دريا گرفتى ، و اگر آب كمى يافتى آب كمى هم با مساوات بودى . و اين « بخشاب مرو » امير خاص با مرتبتى بزرگ داشت ، كه ده هزار نفر در تحت امرش بودند ، و تنخواه ايشان هم ازين ممر بود . « 3 » بچنين صورت شهر مرو و اطراف آن بوسيلهء انهار متعدد آبيارى شدى ، كه از ان جمله بر نهر هرمز فره بسا از ابنيهء شهر بودى ، و تا حدود سرخس طول داشت ، و محلهء مشهور رأس الشاباى نيز بر همين جوى آباد بود .

--> ( 1 ) - اصطخرى 265 ببعد و ابن حوقل 438 ( 2 ) - زين الاخبار خطى ورق 77 ب ( 3 ) - اصطخرى 261 و ابن حوقل 436