سيستم آبيارى چنانچه گفتيم افغانستان قديم درياهاى خروشان و منابع آبى فراوانى داشت ، كشاورزان براى زراعت از آبهاى جارى دريا و چشمه‌سارها استفاده ميكردند ، و ساحه‌هاى وسيع مجارى درياى هلمند و درياى كابل و هريرود و آمو و مرو رود و ارغنداب و ترنك و كنر بهترين اراضى براى كشاورزى داشت ، و ظاهرا از منابع سرشار آبى به دو نوع استفاده شدى : نخست انهار : بوسيلهء جوى كنى كه از درياها امتداد مييافت ، و اولا بر دريا بند مىبستند و مقدار فراوان آب را در جوى بسيار كلان جدا ميكردند و بعد از ان از همان جوى كلان ، انهار متعدد كوچك و فرعى براى آبيارى جدا مىشد . و اين طرز استفاده از آبهاى بالاى زمين بود ، كه بموجب احكام اسلامى كندن انهار و اصلاح مجارى آن از از وظايف دولت بود ، و مصارف آن تماما از بيت المال داده ميشد « 1 » از درياى هلمند در سرزمين سيستان به همين طرز آب گرفتندى ، و ولايت سيستان و شهر بزرگ و معروف زرنج بر همين آب آباد بود ، و چون ؟ ؟ ؟ از اوائل فتح اسلامى ، درياى هلمند سطحى بالاتر داشت و آب ميداد ، به كندن انهار از ان نيازى نبود ، ولى در آخر سنه 104 ه 722 م در عصر خلافت يزيد بن عبد الملك ، قعقاع بن سويد عامل مال و خراج و نماز و حرب سيستان ، نهرى را از هلمند به شهر زرنج كشيد ، كه بر دروازهء معروف به در طعام ميگذشت ، و او پيشترين كسى بود ، كه به سيستان رود طعام

--> ( 1 ) - خضرى در تاريخ الامم الاسلاميه 3 / 154 بحوالت كتاب الخراج امام ابو يوسف .