جمال رضايى
716
بيرجندنامه ( فارسى )
ااكِله akele : آكله ، جذام ، خوره ، خورهباد : نك : خُربات . االُو alu : آلو ( آب يا آش آن مصرف درمانى دارد ) . ااْمپُول ampul : آمپول . نك : سوُزه [ ن ] . ااوال aval : احوال ( به معنى " حال " ) . ااهَك ahak : آهك . ابروُ كَله abru kale : ابرو كچلى ( ريختن موى ابرو را با ساييدهء مغز سوختهء فندق ، زردآلو و . . . و وسمه درمان مىكردند ) . اجَابَت ejabat : اجابت ( اجابت مزاج ) . اجقو ajqu : زنيان ، خردانه ( داروى درمان تُرشى معده ) . اجوه ajve : اجوه ( گياهى است كه براى درمان بيمارىهاى پوستى به كار مىرود ) . ادَس adas : عدس ( آب عدس پخته براى درمان سُرفه و گرفتگى صدا خورده مىشود ) . ادويه adviye : ادويه . اين واژه " ادوُيه aduye " هم تلفّظ مىشود . ارَق araq : عرق ( 1 - خوى ، عرق بدن . 2 - آنچه از تقطير مواد گياهى و دارويى مىگيرند ) . ارَقِ اجقوُ araqe ajqu : عرق اجقو ( زينان ، خردانه ) . ارَقِ بِاد araqe bed : عرق بيد . ( عرق برگ بيد ) . ارَقِ بِدمِشك araqe bedmesk : عرق بيدمشك . ارَقِ بُهارِ نَارِنج araqe bohare narenj : عرق بهار نارنج . ارَقِ پا araqe pa : عرق پا . ارَقِ چِل گِيا araqe cel geya : عرق چهل گياه . نك : چَار ارَقُا [ ن ] . ارَقسُوز araq suz : عرقسوز ( سوختگى پوست بدن بر اثر تعرق زياد ) . ارَقِ شَاتَره araqe satare : عرق شاهتَره . ارَقِ كَاسنى araqe kasni : عرق كاسنى . ارَقِ كَاكُتى araqe kakoti : عرق كاكوتى . ارَق كِرده [ ن ] araq kerde [ n ] : عرق كردن نشانهء بهبودى بيمار در برخى بيمارىها مانند ( حصبه ) . ارَقِ كِشمش araqe kesmes : عرق كشمش ( اين " عرق " گاهى به عنوان دارو مصرف مىشده و به همين جهت برخى به آن " دَوا " مىگفتهاند ) . ارَقِ كَلپوُره araqe kalpure : عرق كلپوره ( مريم نخودى ) . ارَقِ مَستار araqe mastar : عرق مستار . ارَقِ نَانا araqe nana : عرق نعناع . ارَقِ نَستَرن araqe nastaran : عرق نسترن . ازَام azam : عزايم ( دعاهايى كه بر برخى بيماران مىخوانند تا شفا يابند ) . اسبه asbe : حصبه . نك : مُارِى اسبه ، دُامَنه . اسپِخَنگوُر espexangur : سگ انگور . نك : " واژهنامهء گويش بيرجند " .