جمال رضايى

537

بيرجندنامه ( فارسى )

بازىهاى ديگر نيز استفاده مىشد . اين بازى اصلا بيرجندى نيست . 29 - تخته‌نر taxte nar ( تخته‌نرد ) : اين بازى همان " نرد " معروف است كه بيشتر بزرگان با آن خود را سرگرم مىكردند و بازى ، ابزارهاى آن و اصطلاحاتش با آنچه در فارسى معمول است تفاوتى نداشت جز اينكه با تلفّظى گويشى فراگو مىشد . 30 - تخ‌مق‌بازى toxmoq bazi ( تخم‌مرغ‌بازى ) : " تخم‌مرغ‌بازى " از بازىهاى نوروزى بود ، در روزهاى برگزارى جشن نوروز - بويژه در روز سيزدهم - عدّه‌اى فروشندهء دوره‌گرد تعداد زيادى تخم‌مرغ آب‌پز رنگى براى فروش عرضه مىكردند و بچّه‌ها ، بويژه جوانان ، با آن‌ها سرگرم مىشدند . تخم‌مرغ‌بازى دو گونه بود : 1 - 30 - شندنى sondani ( نشاندنى ) : اين بازى ميان دو نفر صورت مىگرفت بدين‌ترتيب كه هركدام تخم‌مرغى در دست مىگرفت و به ديگرى مىگفت : " شندى زدم sondizadom ( نشاندى زدم ) . بالاخره يكى تخم مرغ خود را در مشت مىگرفت به نحوى كه تيزهء آن به بالا بود و از ميان انگشت اشاره و مشت او ديده مىشد و ديگرى با تيزهء تخم‌مرغ خود آهسته‌آهسته به تخم‌مرغ حريف مىزد تا يكى از آن دو مىشكست . هر تخم‌مرغى كه مىشكست صاحب آن بازنده بود و تخم‌مرغ شكسته به برنده تعلّق مىگرفت . تيزهء فوقانى تخم‌مرغ را " نيشه " ( ناشه nese ) و قسمت پهن ته و پايين آن را " تهه " ( تيه taye ) مىناميدند . از " تيه " نيز براى بازى به همين ترتيب استفاده مىكردند و قيمت هر " تيه " نصف يك " ناشه " بود . معمولا پيش از شروع بازى " تيزه " يا " ته " تخم‌مرغ را آهسته آهسته به دندانها يا به پيشانى مىزدند تا از سالم بودن آنها اطمينان پيدا كنند . 2 - 30 - قتارى qatari ( قطارى ) : اين بازى نيز دو طرفه و بين دو نفر اجرا مىشد ، بدينسان كه دو بازيكن تعدادى تخم‌مرغ ( بين 10 تا 20 عدد ) را روى زمين پهلو به پهلو مىچيدند و با " شير يا خطّ " يا " تر و خشك " يكى بازى را شروع مىكرد و اوّلين تخم‌مرغ طرف راست را برمىداشت و تيزهء آن را آهسته آهسته به تيزهء تخم‌مرغ بعدى مىزد . اگر تخم‌مرغى كه در دستش بود مىشكست آن را در دريف مىگذاشت و دوّمى تخم‌مرغ بعدى را برمىداشت و همان عمل را تكرار مىكرد ولى اگر تخم‌مرغ روى زمين مىشكست بازى را ادامه مىداد و به تخم‌مرغ بعد از آن مىزد تا نوبت آخرين تخم‌مرغ مىرسيد . وقتى كه بازيكنى با تخم‌مرغ دستش به آخرين تخم‌مرغ روى زمين