فصل پنج آداب و مراسم ماه رمضان ماه رمضان - ماه نهم از ماه‌هاى سال قمرى - در نظر همهء مسلمانان جهان برجستگى ، اهميّت و اعتبارى خاصّ دارد چون ماه ضيافت آفريدگار و عبادت آفريدگان است و قرآن مجيد در اين ماه بر رسول اكرم ( ص ) نازل شده و شب قدر ( ليلة القدر ) در اين ماه واقع است ، از اين جهات مسلمانان براى آن احترام و اهميّت خاصّى قائلند و آن را " مبارك " مىدانند و هميشه از آن با اين صفت ياد مىكنند . گذشته از اين جهات چون شهادت حضرت امير المؤمنين على ( ع ) خليفهء چهارم مسلمانان و امام اوّل و بزرگ شيعيان در اين ماه روى داده " رمضان " در نظر شيعيان جنبهء ديگرى نيز دارد كه در جاى خود از آن سخن رفته است . « 1 » در گويش بيرجند كلمهء " رمضان " " رمزا [ ن ] " remazo [ n ] تلفّظ مىشود و به يازده ماه ديگر سال " سالگان " ( سالگا [ ن ] salego [ n ] ) گفته مىشود و با اين نامگذارى " رمضان " را از ماه‌هاى ديگر سال ممتاز مىنمايند . آنچه در گذشته در اين ماه در بيرجند صورت مىگرفت و هنوز هم كمابيش صورت مىپذيرد با آنچه شيعيان در ساير شهرها انجام مىدادند و مىدهند تفاوتى ندارد چون احكام و اعمال مذهبى تغييرناپذير است و همهء مردم در هر جا كه باشند بايد آنها را يكسان انجام دهند . بنابراين ذكر اعمال و اجراى احكام مذهبى " رمضان " ضرورتى ندارد و همگان از آنها آگاهند ولى تذكر اين نكته لازم مىنمايد كه مردم - بويژه مردان - در اين ماه بيشتر به مساجد مىرفتند و حتّى الامكان سعى مىكردند فريضهء نماز را در مسجد بگزارند . در اين نوشتار به برخى از آداب

--> ( 1 ) . نك : فصل سه از همين جستار . صص 482 - 481 .