جمال رضايى

397

بيرجندنامه ( فارسى )

موّاد غذايى و طرز پخت « تاس‌كباب » در بيرجند با ساير نقاط ايران فرقى ندارد و آن را در آن زمان و اين زمان از گوشت ، دنبه ، پياز ، سيب‌زمينى ، به ، آلو بخارايى ، زردچوبه ، دارچين ، نمك ، زعفران و گاه اندكى شكر و آب مىپختند و مىپزند . ديگى كه تاس‌كباب را در آن مىپختند يك نوع قابلمهء مسى دردار بود كه آن را هم « تاس‌كباب » مىناميدند . « تاس‌كباب tas kabab » تلفّظ ديگر اين نام است . 3 - تخم‌مرغ ( تخ‌مرق toxmorq ) : تخم‌مرغ يكى از مغذّىترين و لذيذترين موادّ غذايى است كه هميشه و در همه‌جا به فراوانى پيدا مىشود و از آن ، يا با آن ، خوراك‌هاى متعدّد مىپختند و مىپزند . اين خوراك‌ها عبارتند از : 1 - 3 - تخم‌مرغ آب‌پز ( تخ‌مرق اوّپز toxmorqe ow paz ) : آب‌پز كردن تخم‌مرغ ساده‌ترين نوع پخت آنست كه نيازى به شرح ندارد . تخم‌مرغ نيم‌پز را در گويش بيرجند « نيم‌بند » ، « دلمل » و گاه « عسلى » مىگويند و اگر خوب بپزد و سفت شود به آن « پخته » گفته مىشود . 2 - 3 - خاگينه ( خاگينه xagine ) : خاگينه خوراكى است كه پخت آن در همه‌جا معمول است و براى تهيّهء آن زرده و سفيدهء تخم‌مرغ را به‌هم مىزنند و در روغن مىپزند . گاهى به اين خوراك يك مادّهء غذايى ديگر هم اضافه مىكنند ، در اين صورت آن را به نام اين مادّه مىخوانند ، بدين سبب خاگينه انواع مختلف پيدا مىكند . خاگينه‌هايى كه پخت آن در بيرجند معمول بود و هست عبارتند از : 1 - 2 - 3 - خاگينهء برگ پيازچه : براى تهيهء اين خاگينه مقدارى برگ سبز پيازچه را با كارد ريز مىكنند و با زرده و سفيدهء تخم‌مرغ و نمك به‌هم مىزنند و در روغن مىپزند . « پيازچه » را در بيرجند « پياز سوّز peyaze sowz » مىنامند . بدين جهت به اين خوراك « كوكو پياز سوّز » هم مىگويند . 2 - 2 - 3 - خاگينهء پياز و نعناع :